เรื่องราวของ...สาวยุคใหม่ ( Lisa ฉ.13/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน) 

      ถ้าถามถึงนิยามของคำว่า “สาวยุคใหม่” ในความคิดของผมว่าเป็นอย่างไร ผมคงต้องตอบแบบทนายวัยกลางคนว่า เธอต้อง “สวย เก่ง และฉลาด” ครับ ส่วนจะมีเสน่ห์ปลายจวักหรือทำงานบ้านงานเรือนเป็นหรือไม่นั้น (ซึ่งเป็นความสวยสมบูรณ์ในยุคที่ผมเป็นหนุ่มน้อย) ไม่สำคัญเท่าไหร่แล้วครับ เพราะเดี๋ยวนี้ เรามีผู้ช่วยแม่บ้านสำเร็จรูปจากต่างจังหวัด และประเทศเพื่อนบ้าน ขณะเดียวกันข้าวปลาอาหารก็ฝากไว้กับแม่ค้าเจ้าอร่อยหรือไม่ก็ออกไปทานอาหารนอกบ้าน (เป็นกิจวัตร) ดังนั้น เมื่อวิถีชีวิตของสาวยุคใหม่ดังเช่นคุณผู้อ่าน Lisa เปลี่ยนไป คุณก็จำเป็นต้องเข้าใจถึงสิ่งต่าง ๆ ที่เปลี่ยนไปและแง่มุมทางกฎหมายด้วยเช่นกันครับ

     คนรุ่นใหม่...มุมมองกว้างไกล

     ทุกวันนี้เวลาที่ใครต่อใครพูดถึง “คนรุ่นใหม่” ต่างก็จะให้ความหมายตามที่ตัวเองคิด ส่วนสมาชิกราชบัณฑิตยสภาด้านสังคมวิทยา-มานุษยวิทยา ก็ยังไม่มีการนิยามอย่างชัดเจนเลยนะครับว่า “คนรุ่นใหม่”หมายถึงใคร และอย่างไร จึงส่งผลให้เกิดการตีความกันอย่างหลากหลาย บางคนเข้าใจว่าคนรุ่นใหม่คือคนอายุน้อยที่ประสบความสำเร็จ บางคนเข้าใจว่าคนรุ่นใหม่คือคนที่มีวิสัยทัศน์กว้างไกล ก้าวทันเทคโนโลยี แต่โดยทั่วไปเมื่อสรุปความคิดของหลายฝ่ายแล้วนิยามของคนรุ่นใหม่น่าจะหมายถึงคนที่มีมุมมองกว้างไกลและมีความคิด ทั้งยังยอมรับและปรับตัวให้ทันสมัยต่อการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วตลอดเวลา รักความก้าวหน้า ชอบการเรียนรู้ และสู้ชีวิตพร้อมพิชิตอุปสรรค รักเพื่อนพ้อง ชอบการทำงานเป็นทีม มีความรับผิดชอบต่อตนเองและสังคม เป็นไงล่ะครับกว้างไกลจนชนิดที่ว่าเกี่ยวข้องกับกฎหมายทั้งนั้นเลยหล่ะครับ
สาวยุคใหม่...ต้องทันสมัย

       เอาหล่ะครับเมื่อนิยามของคนรุ่นใหม่ต้องเป็นคนที่มีมุมมองกว้างไกล ซึ่งจำเป็นต้องเห็นโลกในมุมมองที่หลากหลาย เมื่อเป็นเช่นนี้เทคโนโลยีต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นคอมพิวเตอร์ทั้งตั้งโต๊ะ โน้ตบุ๊ก โทรศัพท์มือถือ MP3 บัตรเครดิต ฯลฯ ล้วนแล้วแต่เป็นเครื่องมือหรืออุปกรณ์ในวิถีชีวิตทั้งการทำงานและการพักผ่อนหย่อนใจของสาวยุคใหม่ บางทีผมเห็นสาวยุคใหม่หอบหิ้วคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊กจนเอนหน้าเอนหลังแล้วก็นึกสงสาร พอหันมามองลูกสาวเราที่กำลังเรียนมหาวิทยาลัย ก็พบว่าเดี๋ยวนี้เด็ก ๆ เขาอัดคำบรรยายของอาจารย์ไว้ใน MP3 แล้วนำมาเสียบหูฟังขณะที่นั่งรถไปไหนต่อไหน หรือขณะที่ขับรถอยู่ แต่ก็ต้องระมัดระวังไม่ให้เทคโนโลยีเหล่านี้กลับมาทำลายชีวิตคุณนะครับ เช่น ใช้บัตรเครดิตเกินวงเงินกลายเป็นหนี้เน่า ไม่ยอมใช้หนี้ จนกระทั่งต้องเผชิญกับการทวงหนี้แบบโหด ๆ หรือใช้อินเตอร์เน็ตในทางที่ผิด ๆ ทั้งโพสต์ข้อความด่าชาวบ้าน ส่งต่อข้อมูลหมิ่นประมาทผู้อื่น ตัดต่อภาพแล้วส่งต่อ ฯลฯ รับรองครับว่ามีความผิดตาม พ.ร.บ.ความผิดทาง
คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 แน่นอนจ๊ะ
      
      สาวยุคใหม่...working woman
   
      แน่นอนครับว่าเดี๋ยวนี้ผู้ชายทำงานอะไรได้ ผู้หญิงก็ทำได้ ล่าสุดที่ผมสุดทึ่งก็ต้องเป็นเรื่องความสามารถด้านมวยไทย คาราเต้ เทควั นโด้ ฯลฯ ของสาวสวยหน้าตาอินเทรนด์ (แบบฉบับจากสาวเกาหลีครับ) “น้องจีจ้า ญานิน” ที่เธอสามารถแสดงบทบู๊แบบเล่นจริง เจ็บจริงในภาพยนตร์เรื่อง “ช็อกโกแลต” ไม่แพ้นักแสดงชายรุ่นพี่ “จา พนม” ที่กลายเป็นดาราไทยโกอินเตอร์ไปแล้ว และผมก็เชื่อว่าน้องจีจ้าเธอสู้แสดงบทบู๊ได้ดีเช่นนี้ เธอก็ต้องโกอินเตอร์ทำชื่อเสียงให้กับประเทศไทยเช่นเดียวกับพี่จาครับ

      working woman ที่เราเห็นกันชินตาก็สาวทำงานในหลากหลายวิชาชีพ ส่วนตำแหน่งที่น่าจับตามองก็คือผู้บริหารสาวสวย คนรุ่นใหม่นี่แหละครับ เพราะเธอมีทั้งความสามารถ ทั้งความสวยสวย บางทีเล่นเอาเพื่อนร่วมงานหนุ่ม ๆ ทั้งหลายอยากจะไต่เต้าเธอขึ้นไปเป็นผู้บริหาร (บ้าง) แบบนี้สาว ๆ ผู้บริหารต้องระมัดระวังตัวในการคบหาเพื่อนชายในที่ทำงานเดียวกันด้วยนะครับ โดยเฉพาะผู้ชายหน้าตาหล่อเหลา คารมดีทั้งหลาย เพราะกลยุทธ์ที่ผู้ชายชอบใช้ก็คือ “ทำให้เธอรัก คราวนี้จะบีบก็ตายจะคลายก็รอด” อย่าให้เขาคิดแบบนั้นครับ โดยเฉพาะคนที่เข้ามาหาคุณด้วยวัตถุประสงค์ให้คุณเป็นสะพานสู่ดวงดาว เขาอาจจะใช้วิธีการแบบมิจฉาชีพ เช่น มีเซ็กส์ด้วยกันแล้วถ่ายคลิปวีดิโอไว้เพื่อแบล็กเมล์เอาเงินหรือเอาผลประโยชน์อื่น ๆ 
      
       ถ้าคุณเป็นสาวนักทำงานแล้วเจอเรื่องเลวร้ายในชีวิตเช่นนี้ ต้องรีบแจ้งความกับตำรวจเลยนะครับ อย่าอายแล้วปล่อยให้คนชั่วที่หาประโยชน์จากความไว้ใจของผู้อื่นแบบนี้ลอยหน้าลอยตา (หล่อ ๆ) อยู่ในสังคมหรืออยู่ในหน่วยงานได้ เพราะมีสถานที่สำหรับคนที่กระทำเช่นนี้อยู่แล้วคือในคุกครับ เนื่องจากเขาทำผิดตามกฎหมายอาญาในข้อหากรรโชกทรัพย์ โทษจำคุก 6 เดือน ถึง 7 ปี และปรับ 1,000 ถึง 14,000 บาทเลยนะครับ
สาวยุคใหม่...แต่งงานช้า

      เมื่อเป็นทั้งสาวนักทำงาน ทั้งมีกิจกรรมเยอะแยะมากมายก็ทำให้คุณสาว ๆ ยุคใหม่มีเรื่องราวในชีวิตมากกว่าสาวยุคก่อนที่พอจบการศึกษา ทำงานสักระยะก็จะแต่งงานครับ แต่สาวยุคใหม่ไม่ใช่ ตราบใดที่ชีวิตยังไม่ประสบความสำเร็จ เธอก็จะขอทำงานให้บรรลุเป้าหมายความภาคภูมิใจในชีวิตก่อน ซึ่งกว่าจะแต่งงานก็ปาไป 30 กว่า ๆ หรือไม่บางคนก็อายุ 40 ปีโน่นเลยครับ เมื่อแต่งงานช้าเช่นนี้ส่งผลอย่างไรนะหรือครับ ก็ส่งผลต่อการมีลูกยาก บางคนก็ใช้วิธีการอุ้มบุญคือให้ญาติพี่น้องที่มีร่างกายแข็งแรงตั้งท้องแทนตัวเอง โดยใช้ไข่ของเธอผสมกับอสุจิของสามีแล้วฉีดเข้าไปในร่างของคนที่มาตั้งท้องให้ 

      เมื่อคลอดเด็กออกมาแล้วถ้าคนที่ตั้งท้องแทนเขามอบลูกคืนให้กับคุณแม่และคุณพ่อก็ไม่มีปัญหาหรอกครับ แต่ถ้าหากคนที่อุ้มบุญเกิดรักและผูกพันกับเด็กแล้วจะเอาเด็กไว้เลี้ยงดูเอง แบบนี้ต้องทำใจไว้เลยนะครับสำหรับคุณพ่อและคุณแม่ (เจ้าของไข่-เจ้าของอสุจิ) เพราะกฎหมายเห็นว่าผู้ที่อุ้มบุญโดยการอุ้มท้องแทนคุณแม่เจ้าของไข่ คือแม่ที่ถูกต้องตามกฎหมายครับ เนื่องจากประเทศไทยเรายังไม่มีกฎหมายเกี่ยวกับการรับอุ้มบุญโดยตรงนั่นเอง  ในเรื่องนี้ผมก็อยากจะให้มีกฎหมายอุ้มบุญเสียทีครับ จะได้ช่วยทั้งคนที่มีลูกยาก และป้องกันข้อพิพาท คดีความที่เกิดจากเหตุการรับอุ้มบุญซึ่งนับวันก็จะมีเรื่องราวทำนองนี้มากขึ้น

      สาวยุคใหม่...แช่แข็งไข่ (ของเธอ)
   
      นอกจากแก้ปัญหาการแต่งงานช้าด้วยการให้ผู้อื่นอุ้มบุญแทนสาวทำงานแล้ว ปัจจุบันยังมีเทคโนโลยีการแช่แข็งไข่ของสาวนักทำงานไว้ เผื่อไว้ใช้สำหรับอนาคต เพื่อลดความกดดันในการตามหา "ผู้ชายที่ใช่" หรือแรงกดดันที่เธอต้องลงมาจากคานทองให้ได้ (ลองนึกเรื่องราวของละครรื่อง “ยุทธการหักคานทอง” สิครับ) และหากเธอต้องการมีลูกเมื่อเธอเลยวัยเจริญพันธุ์ไปแล้ว เธอก็ยังสามารถนำเอา "ไข่" ที่แช่ไว้ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ และยังพร้อมใช้งานกลับมาใช้งานได้เสมอครับ ซึ่งที่ผ่านมาผมยังไม่เคยได้ยินเรื่องนี้ในบ้านเรา มีเพียงแต่ที่อังกฤษที่สาว ๆ นักทำงานแช่แข็งไข่ไว้ในธนาคารเก็บไข่ โดยมีการดูแลจากนักวิทยาศาสตร์เป็นอย่างดีครับ

     เรื่องนี้ผมว่าน่าจะช่วยลดปัญหาการซื้อขายไข่วัยเจริญพันธ์ (ของคุณผู้หญิง) ที่เป็นข่าวในบ้านเราในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2551 ที่ว่ามีโรงพยาบาลเอกชนบางแห่งมีนโยบายให้สาว ๆ วัยรุ่นขายไข่ให้กับโรงพยาบาล เพื่อใช้สำหรับคนไข้ผู้ที่มีบุตรยาก ซึ่งการซื้อขายอวัยวะในบ้านเรานั้นเป็นเรื่องที่ผิดกฎหมายนะครับด้วยเหตุผลในเรื่องจริยธรรม และแพทยสภาก็ได้ออกข้อบังคับในเรื่องการปลูกถ่ายอวัยวะมาหลายปี โดยเป็นที่รับรู้ในวงการแพทย์ทั่วไปว่า ห้ามมีการซื้อขายอวัยวะชนิดใด ๆ โดยเด็ดขาดครับ ซึ่งถ้าหากมีแพทย์ที่รู้เห็นเป็นใจและลงมือผ่าตัด หรือกระทำการใด ๆ ในทางการแพทย์ให้ คุณหมอคนนั้นก็จะถูกพักหรือถอนใบอนุญาตทันทีเลยนะครับ 

     สำหรับข้อกล่าวหาลักษณะนี้แพทยสภาถือเป็นองค์กรที่จะตรวจสอบข้อเท็จจริงว่ามีการละเมิดทางวิชาชีพของแพทย์ หรือเจ้าของสถานพยาบาลหรือไม่ เช่น หากมีการชี้นำให้คนไข้หรือญาติบริจาคอวัยวะ โดยผู้อำนวยการโรงพยาบาลรู้เห็นด้วย แบบนี้ คุณ ผอ.โรงพยาบาล ก็จะถูกจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 20,000 บาท ตามโทษใน พ.ร.บ. สถานพยาบาลปี พ.ศ. 2511 มาตรา 34 ครับ

     สาวยุคใหม่...เลือก “นาง” หรือ “นางสาว” ได้
   
     เรื่องที่ต้องถือว่ามีเฮตั้งแต่ต้นปีของสาวยุคใหม่ก็คือสิทธิในการเลือกใช้คำนำหน้านามของพวกเธอ เมื่อ พ.ร.บ.คำนำหน้านามหญิง พ.ศ. 2551 ประกาศใช้แล้วเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2551 ครับ ซึ่งจะทำให้คุณผู้หญิงซึ่งแต่งงานหรือจดทะเบียนสมรสแล้ว สามารถที่จะเลือกใช้ “นาง” หรือ “นางสาว” ได้ตามความสมัครใจ และคุณผู้หญิงซึ่งจดทะเบียนสมรสแล้ว หากต่อมาการสมรสได้สิ้นสุดลงจะใช้คำนำหน้านามว่า “นาง” หรือ “นางสาว” ก็ได้ตามความสมัครใจเช่นกันครับ โดยให้แจ้งต่อนายทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการจดทะเบียนครอบครัว ซึ่งกฎหมายฉบับนี้จะมีผลบังคับใช้เมื่อพ้นกำหนด 120 วัน นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาหรือประมาณวันที่ 4 มิถุนายน 2551 ครับผม (คุณผู้หญิงท่านไหนจะแต่งหรือจะหย่าก็รอจนถึงเดือนมิถุนายน 2551 ก่อนนะครับ)

     เรื่องนี้หลายคน โดยเฉพาะคุณผู้ชายอาจจะตั้งคำถามว่ามันเกิดอะไรขึ้น ตอบดังนี้ครับว่าเพื่อ “สิทธิเสมอภาค” ระหว่างหญิงกับชาย เพราะเดิมการใช้คำนำหน้านามของหญิงที่จดทะเบียนสมรสแล้วต้องใช้คำนำหน้านามว่า “นาง” คำเดียวเท่านั้น ซึ่งแตกต่างจากผู้ชายไทยที่ไม่ว่าแต่งงานหรือเป็นโสดก็ใช้คำเดียวว่า “นาย” ทำให้การใช้คำนำหน้านามในลักษณะเดิมของผู้หญิงมีลักษณะเป็นการเลือกปฏิบัติ โดยถือว่าไม่เป็นธรรมต่อผู้หญิงเพราะเหตุแห่งความแตกต่างทางเพศ จึงสมควรกำหนดให้ผู้หญิงมีทางเลือกในการใช้คำนำหน้านามตามความสมัครใจซึ่งเป็นการสอดคล้องกับการเลือกใช้นามสกุลตามกฎหมายว่าด้วยชื่อบุคคลครับ

     ในเรื่องนี้นั้นผมต้องขอวิพากษ์วิจารณ์กฎหมายฉบับนี้ในฐานะนักกฎหมาย และพลเมืองไทยคนหนึ่ง เพราะผมเกรงว่า พ.ร.บ.คำนำหน้านามหญิง พ.ศ. 2551 อาจจะทำให้เกิดเหตุแห่งความเข้าใจผิดมากกว่าเดิม เพราะจริง ๆ แล้วต้นเหตุเกิดจากคำนำหน้านามผู้ชายที่เหมือนกันทั้ง “โสด” และ “ไม่โสด” จนเกิดเหตุบ้านเล็กบ้านใหญ่ ดังนั้นก็ควรแก้ไขที่เพศชายหรือมิเช่นนั้นก็ต้องปลูกจิตสำนึกเรื่องความจริงใจกับคู่รักของเราเช่นแม้คำนำหน้าจะเป็น “นางสาว” หากสาวเจ้าเคยแต่งงานมาแล้วก็อย่าไปปกปิดข้อเท็จจริงนี้กับคู่รักของเรา เพราะอาจจะทำให้เกิดความไม่เข้าใจกันภายหลังได้แบบไม่ตั้งใจ

     ไม่ว่าคุณผู้หญิงยุคนี้จะเป็นสาวยุคใหม่หรือไม่ก็ตาม แต่ผมขอกระซิบบอกไว้เลยนะครับว่า จากการสอบถามผู้ชายหลากหลายอาชีพและหลากหลายวัย ก็ยังอยากให้สาวยุคใหม่เป็นคนสุภาพอ่อนหวานเพราะดูน่ารักและดูดีกว่าสาวยุคใหม่ที่ลืมใช้เสน่ห์ในตัวเธอครับ

      @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

คลายร้อนอย่างถูกกฎหมาย (Lisa ฉ.10/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

      คุณผู้อ่าน Lisa ครับ กรมอุตุนิยมวิทยาเขาออกมาพูดถึงผลกระทบจากภาวะโลกร้อนที่มีต่อประเทศไทยว่า จะทำให้ฤดูหนาวมีระยะเวลาแสนสั้น ส่วนฤดูร้อนนั้นจะมีระยะเวลายาวนานขึ้น ที่สำคัญฤดูร้อนปีหนูซู่ซ่าส์ 2551 นี้ จะเริ่มเร็วขึ้นคือคนไทยจะเริ่มปาดเหงื่อกันตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์เลยนะครับ ซึ่งในฤดูร้อนของแต่ละปีคุณผู้ชายทั้งหลายก็จะเฝ้ารอว่าดาราหรือนักแสดงในฝันของคุณคนไหนบ้างที่ใจกล้าลงทุนสวมใส่เสื้อผ้าน้อยชิ้นถ่ายปกนิตยสารให้คลายร้อนกาย แต่จิตใจนั้นร้อนรุ่มกว่าเดิมอีกครับ

      ภาวะโลกร้อน…รุนแรงขึ้น

      ภาวะโลกร้อนส่งผลต่อทุก ๆ ประเทศในโลกเลยนะครับ โดยในช่วงปี 2550 ที่ผ่านมา ทั่วโลกมีการเคลื่อนไหวสำคัญด้านภาวะโลกร้อนที่น่าจับตามอง เริ่มตั้งแต่การเปิดเผยรายงานเสนอสถานการณ์ ผลกระทบและแนวทางแก้ไขภาวะโลกร้อนของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยความเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศแห่งสหประชาชาติ ซึ่งมีบทบาทกระตุ้นให้ผู้คนทั่วโลกตระหนักถึงภัยภาวะโลกร้อน จนทำให้หน่วยงานนี้คว้ารางวัลโนเบลสาขาสันติภาพไปครองร่วมกับอดีตรองประธานาธิบดีอัลกอร์ แห่งสหรัฐ ซึ่งมีบทบาทในหน่วยงานนี้ กลายเป็นพระเอกของคนอเมริกันไปเลยครับ

       ส่วนปลายปี พ.ศ. 2550 คุณผู้อ่าน Lisa ที่สนใจข่าวต่างประเทศคงเห็นภาพข่าวที่ผู้คนจากภาครัฐและเอกชนกว่าหมื่นคนจาก 190 ประเทศ รวมทั้งประเทศไทย เข้าร่วมประชุมสหประชาชาติ เพื่อกำหนดแนวทางทำข้อตกลงโลกร้อนจากสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงของโลก โครงงานนี้จัดขึ้นที่เกาะบาหลี อินโดนีเซีย ระหว่างวันที่ 3-14 ธ.ค. ที่ผ่านมา ซึ่งแผนงานต่าง ๆ นั้น ไทยจำเป็นต้องปฏิบัติตามเพราะเราเป็นสมาชิกสหประชาชาติครับ
 
      ผลกระทบ...ต่อไทย

      ประเทศไทยเองก็ไม่อาจหลีกเลี่ยงจากสภาวการณ์นี้ไปได้ ที่ผิดปกติของปรากฏการณ์ทางธรรมชาติในระยะ 2 – 3 ปีที่ผ่านมาได้นั่นก็คือ ภาวะฝนตกน้ำท่วมขนาดหนักในหลายพื้นที่ การไม่มีฤดูหนาว และฤดูร้อนที่ร้อนมาก หรือกระทั่งแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง จนมีข่าวลือหรือการส่งข้อความต่อ ๆ กันทางอีเมล์ว่า พื้นที่ประเทศไทยจะเหลืออยู่ไม่กี่จังหวัด 

      แต่คุณผู้อ่านอย่าเพิ่งตกอกตกใจกันไปก่อนเลย มาดูแนวโน้มจากข้อมูลทางวิชาการดีกว่าครับ โดยข้อมูลที่เชื่อถือได้จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเขาระบุว่า ผลกระทบจากปัญหาโลกร้อนจะส่งผลให้สภาพภูมิอากาศของประเทศไทยมีการเปลี่ยนแปลงมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยจากการศึกษาแบบจำลองสภาพภูมิอากาศของประเทศไทยอีก 30-80 ปี พบว่า จำนวนวันร้อนที่อุณหภูมิสูงกว่า 33 องศาเซลเซียส จะมีมากขึ้นประมาณ 30-60 วันต่อปี จากปกติ 20 วันต่อปี และจังหวัดที่มีวันร้อนมากที่สุด คือ อุทัยธานี เนื่องจากมีพื้นที่อยู่ในหุบเขารองลงมาคือ นครสวรรค์ สำหรับจำนวนวันเย็นที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า 15 องศาเซลเซียส จะมีประมาณ 20-30 วันต่อปี จากเดิมประมาณ 30-40 วันต่อปี โดยจังหวัดที่อยู่บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันตกจะมีจำนวนวันเย็นมากที่สุดไม่ใช่จังหวัดทางเหนือนะครับ...ใจเย็น ๆ นะครับ เพราะมันจะไม่เปลี่ยนแปลงทันทีทันใด แต่จะค่อย ๆ เปลี่ยนไป ซึ่งคนไทยเราก็ยังสามารถเตรียมตัวรับมือกับภาวะโลกร้อนได้

      ยังไม่บังคับ...ประหยัดพลังงาน
  
      เรื่องหนึ่งที่มีการรณรงค์มาตลอดคือการประหยัดพลังงานเพื่อบรรเทาภาวะโลกร้อน โดยประเทศเรายังไม่มีกฎหมายบังคับขู่เข็ญคนที่ใช้พลังงานฟุ่มเฟือยนะครับ เพียงแค่สร้างแรงจูงใจเช่นถ้าคุณใช้ไฟฟ้าลดลงคุณก็จะได้ประหยัดเงินค่าไฟฟ้า เพราะการไฟฟ้าฯ จะคิดในอัตราที่ลดลง นอกจากนี้ก็มีข่าวออกมาว่ากระทรวงการคลังอาจจะลดภาษีให้กับบริษัทเอกชนหรือหน่วยงานที่ช่วยกันดูแลรักษาสิ่งแวดล้อม เหล่านี้เป็นมาตรการชักจูงใจนะครับ พอ ๆ กับที่บ้านเรารณรงค์ใช้ถุงผ้าไปจ่ายตลาดหรือเข้าซูเปอร์มาร์เกต เพื่อลดและงดการใช้ถุงพลาสติก ซึ่งบางครั้งผมก็เห็นคุณแม่บ้านบางคนใช้ถุงผ้านะครับ (ผมก็แอบชื่นชม) แต่แล้วเขาก็ทำให้ผมหนักใจ เพราะเธอซื้อข้าวของแล้วเธอก็กลับให้แม่ค้าหรือแคชเชียร์นำข้าวของเหล่านั้นใส่ถุงพลาสติกของห้างฯ เหมือนเดิม แล้วเธอจึงนำมาใส่ในถุงผ้าอีกต่อหนึ่ง ดูสวยงามขึ้นเท่านั้น เป็นอันว่าไม่ได้ช่วยประหยัดพลังงานเลยจ๊ะ

      ในช่วงที่ผมงุนงงกับกระแสใช้ถุงผ้าในบ้านเรา ผมก็เห็นประเทศจีนเขามีนโยบายเกี่ยวกับถุงพลาสติกที่เก๋กู้ดเริ่ดมากครับ โดยเขาเอาเรื่องจ่ายเงินค่าถุงพลาสติกเป็นตัวตั้ง (ผมว่าถ้าแม่ค้าหรือห้างฯ ในบ้านเราเอามาใช้ก็คงได้ผล) นั่นก็คือถ้าหากคุณแม่บ้านหรือนักช้อบปิ้งคนใดยังจะให้เขานำเอาข้าวของใส่ถุงพลาสติกดังเดิมก็ต้องจ่ายเงินค่าถุงพลาสติกมา (เดิมไม่มีการคิดค่าถุงพลาสติก เหมือนบ้านเรานั่นแหละครับ) เป็นไงนะเหรอครับ คุณผู้อ่านก็รู้ว่าคนจีนเป็นคนที่ประหยัดแค่ไหน ส่วนใหญ่เขาก็ไม่เอาถุงพลาสติกครับ เขาก็นำเอาตะกร้าหรือถุงผ้าติดตัวไปจากบ้านหรือที่ทำงานก่อนไปซื้อสินค้าครับ
     
      ประหยัดพลังงาน...นุ่งห่มน้อยชิ้น 
  
      ผมลองถามลูกน้องและเพื่อน ๆ ดูว่าถ้าในหน้าร้อนไม่ให้เปิดแอร์ เขาจะมีวิธีคลายร้อนกันแบบไหน (ผมต้องบอกลูกน้องว่า แค่สมมุติไม่ใช่ทำจริง...กลัวเขาจะลาออก เพราะคิดว่าผมอาจเลิกเปิดแอร์ในหน้าร้อน) คำตอบแรก ๆ เป็นเรื่องการนุ่งห่มครับ โดยส่วนใหญ่ตอบว่า ให้ใส่เสื้อผ้าให้น้อยชิ้นเข้าไว้ จะได้ไม่ร้อน แล้วยิ่งเป็นหนุ่ม ๆ ก็จะตอบว่ายิ่งดูสาว ๆ สวย ๆ แต่งตัวน้อยชิ้นก็ยิ่งช่วยคลายร้อนได้อีกเยอะ (แต่จะมีคดีอย่างอื่นมาแทน เช่น ข่มขืน พรากผู้เยาว์ ฯลฯ)

      นอกจากนั้น ยังมีวิธีการคลายร้อนแบบง่าย ๆ ซึ่งวิธีการนี้เป็นวิธีที่บรรพบุรุษไทยเราใช้มาแต่โบราณสังเกตจากเสื้อผ้าเครื่องแต่งตัวของคนโบราณสิครับ เช่นการคาดผ้าแถบ การสวมเสื้อคอกระเช้าของผู้หญิง หรือแม้แต่การเปลือยกายท่อนบนของคุณผู้ชาย แต่นี่เป็นวิธีการในสังคมสมัยนั้นที่ใคร ๆ ก็แต่งตัวอย่างนี้ แต่ถ้าปัจจุบันคุณผู้อ่านจะใช้วิธีการนี้ก็ต้องระมัดระวังตัวด้วยนะครับ โดยเฉพาะคุณผู้หญิงที่ออกไปนอกบ้าน เพราะอาจกลายเป็นเป้าสายตาหรือเป็นเหยื่อของคดีอนาจารหรือคดีข่มขืนได้นะครับ เอาเป็นว่าไม่สวมใส่เสื้อผ้าที่หนาเตอะ สวมใส่เสื้อผ้าไม่รุ่มร่าม และควรเป็นเสื้อผ้าที่มีเนื้อผ้าแบบระบายอากาศได้ดีอย่างผ้าฝ้ายก็น่าจะคลายร้อนได้อย่างปลอดภัยครับ 

     ร้อนมาก...เลยถอด

     สำหรับคุณผู้อ่านที่สวมใส่เสื้อผ้าน้อยชิ้น (รวมทั้งแทบจะไม่สวมใส่เลย) ในเขตพื้นที่บ้านเรือนของคุณ โดยปิดประตู หน้าต่าง ลงกลอนอย่างมิดชิดแบบนี้เป็นสิทธิของคุณ แต่ถ้าหากคุณร้อนมาก ๆ ก็เลยเปลือยท่อนล่างแล้วลงมาเดินเล่นรับลมให้นางไม้ทั้งหลายสะดุ้ง หรือไม่ก็อาบน้ำหมาแมว รดน้ำต้นไม้ให้ชาวบ้านร้านตลาดเห็น แบบนี้เผลอ ๆ เพื่อนบ้านคุณอาจจะไปแจ้งความกับตำรวจให้มาดำเนินคดีกับคุณในข้อหาฐานกระทำการลามก ในความผิดตามกฎหมายอาญา มาตรา 388 ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 500 บาทถ้วน คุณอาจจะเห็นว่าเงินค่าปรับไม่เท่าไหร่ แต่คิดดูสิครับรับรองว่าทั้ง “สะเก็ดข่าว” “เก็บตก” “เรื่องแปลก” ฯลฯ คงมาทำข่าวของคุณนำไปออกอากาศ คราวนี้คนในครอบครัวคุณหลายคนคงคิดอยากเปลี่ยนนามสกุลที่มีญาติเพี้ยนเพราะอากาศร้อนเป็นแน่
คลายร้อน...ด้วยการว่ายน้ำ

      ช่วงเวลาในฤดูร้อนนั้นกิจกรรมที่จะขาดไม่ได้คือการท่องเที่ยวชายทะเล เพื่อไปนั่งมองทะเลให้ชื่นใจ มองไปสุดลูกหูลูกตาก็มีแต่น้ำทะเลสีคราม นอกจากนี้การลงไปเล่นน้ำทะเลก็ช่วยคลายร้อนคลายเครียดได้มากทีเดียวนะครับ ส่วนคนที่ไม่มีเวลาเดินทางไปท่องเที่ยวตามจังหวัดชายทะเล ส่วนใหญ่ก็จะใช้วิธีการไปว่ายน้ำตามสระว่ายน้ำต่าง ๆ ซึ่งการไปว่ายน้ำตามสระว่ายน้ำนั้นก็ต้องใช้ชุดว่ายน้ำนะครับ จะนุ่งกระโจมอกหรือผ้าขาวม้าลงสระคงถูกไล่ตะเพิดแน่

     หันมาดูการให้ความหมายของคำว่าชุดว่ายน้ำนะครับ ในวีกิพีเดีย สารานุกรมเสรีเขาให้ความหมายว่าชุดว่ายน้ำเป็นเครื่องแต่งกายที่ออกแบบมาเพื่อใช้สวมใส่สำหรับการว่ายน้ำ ชุดว่ายน้ำอาจจะเป็นประเภทแนบเนื้อหรือแบบหลวม มักผลิตจากผ้าที่เปียกน้ำแล้วจะไม่โปร่งใส ชุดว่ายน้ำส่วนใหญ่จะมีการเปิดเผยร่างกายให้มากเท่าที่จะทำได้โดยไม่เปลือย และโดยทั่วไปจะมีการปกปิดอวัยวะเพศและปกปิดปทุมถันของคุณผู้หญิงครับ ซึ่งสำหรับกฎหมายไทยก็จะใช้คำนิยามนี้เป็นตัวตัดสินว่าชุดว่ายน้ำนั้นจะอนาจารหรือไม่ก็คือจะไม่อนาจารก็ต้องปกปิดอวัยวะเพศและหน้าอกหน้าใจนะครับ 

     แสดงความรัก...ในที่สาธารณะ

     อีกสิ่งหนึ่งที่คุณผู้อ่านที่เป็นสาวเปรี้ยวปรี้ดหรือหนุ่มนักรักต้องระมัดระวังก็คือการพลอดรักกับคู่รักตามสถานที่สาธารณะต่าง ๆ เช่น เกาะแก่งสาธารณะ (ไม่ใช่เกาะส่วนตัวที่คุณสามารถปิดการเข้าออกของบุคคลทั่วไปได้นะครับ) ที่คุณหนุ่ม ๆ สาว ๆ มักจะไปท่องเที่ยวเพื่อฮันนีมูนหรือพักผ่อนหย่อนใจ หรือแม้แต่ตามสระน้ำสาธารณะ (ยามดึก ๆ ที่คุณอาจเห็นว่าไม่น่ามีผู้คนมาว่ายน้ำแล้ว) ซึ่งแม้คุณคิดว่าคุณไม่แคร์สายตาผู้คน จึงกอดจูบลูบคลำคู่รักคุณตามสถานที่สาธารณะต่าง ๆ (ไม่จำกัดแค่สระน้ำหรือเกาะแก่งสาธารณะนะครับ) กฎหมายจำเป็นต้องปกป้องผู้คน โดยเฉพาะเยาวชนไทยไม่ให้เอาเป็นเยี่ยงอย่าง จึงมอบข้อหาการกระทำอันควรขายหน้าหรือกระทำการลามกให้กับคุณทั้งคู่เช่นกัน

     ไม่ว่าคุณผู้อ่าน Lisa จะร้อนกายร้อนใจแค่ไหน ก็ต้องระมัดระวังกายใจไม่ให้กลายเป็นเหยื่อของอุณหภูมิรอบกายนะครับ ถ้าคุณร้อนมากก็พักผ่อนบ้าง เหตุนี้แหละครับที่ราชการหรือหน่วยงานเอกชนต่าง ๆ ของบ้านเราซึ่งมีวันหยุดสำหรับคนทำงานที่เรียกว่า “ลาพักร้อน” ลองใช้วันหยุดนี้ตามนิยามของมันจริง ๆ สิครับ

   @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

คุ้มครองแรงงานตามกฎหมาย (Lisa ฉ.16/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

       ก่อนการเขียนต้นฉบับ Lisa ฉบับนี้ ผมวางแผนไว้ว่าจะเล่าถึงรายละเอียดของกฎหมายคุ้มครองแรงงานฉบับใหม่ที่ผ่านการพิจารณาของสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เมื่อ ธ.ค.2550 และคาดว่าจะมีการบังคับใช้ประมาณเดือน พ.ค.2551 (เดือนแห่งวันแรงงาน 5 พ.ค.2551 พอดีเลยครับ) หลังการประกาศในราชกิจจานุเบกษา อย่างไรก็ตามเมื่อ 13 มี.ค.2551 ครม.ชุดปัจจุบัน (ท่านนายกฯ สมัคร 1 ) ก็มีมติให้นำกฎหมายจำนวน 20 ฉบับ (หนึ่งในนั้นมี พรบ.คุ้มครองแรงงานฉบับใหม่อยู่ด้วย) ที่ออกโดย สนช.กลับไปพิจารณาใหม่ โดยให้แต่ละกระทรวงที่เป็นเจ้าของเรื่องนำไปปรับปรุงใหม่

       เหตุผลที่รัฐบาลระบุว่าจำเป็นต้องยังยั้ง พรบ.เหล่านี้เพื่อทบทวนก่อนก็เพราะเนื่องจากมี พรบ.บางฉบับที่เจ้ากระทรวงยังไม่ได้รับทราบเนื้อหาของกฎหมาย ซึ่งอาจจะมีผลกระทบต่อการทำงานได้ นอกจากนี้ พรบ.บางฉบับ ที่ประชุม สนช. ไม่ครบองค์ประชุม จึงจำเป็นต้องนำกลับมาพิจารณาใหม่ เอาเป็นว่าเมื่อยังไม่มี พรบ.คุ้มครองแรงงานฉบับใหม่ เราก็มาพูดคุยกันในเนื้อหาจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ รวมทั้งกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ และ พรบ.คุ้มครองแรงงาน ปี พ.ศ. 2541 ก่อนที่จะมีกฎหมายฉบับใหม่ออกมานะครับ

      สัญญาจ้าง...ไม่ต้องมีแบบ

      เวลาที่คุณผู้อ่านหรือลูกจ้างแรงงานทั้งหลายไปเข้าทำงานใหม่ ๆ เขาก็จะมีสัญญาการจ้างงานให้ลงนามใช่ไหมครับ แต่แท้จริงแล้วสัญญาจ้างแรงงานเป็นสัญญาไม่มีรูปแบบ ดังนั้นเพียงแค่มีการตกลงกัน คือ มีคำเสนอและคำสนองตรงกัน แม้เพียงจะทำกันด้วยวาจา ด้วยคำพูดตกลงกันว่าจะให้เงินเดือน หรือค่าจ้างเท่านั้นเท่านี้ ด้วยเงื่อนไขเช่นไร สัญญาก็เกิดขึ้นครบบริบูรณ์แล้วครับ โดยประมวลกฎหมายแพ่งพาณิชย์ มาตรา 575 บัญญัติว่า "อันว่าจ้างแรงงานนั้น คือ สัญญาซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่า ลูกจ้าง ตกลงจะทำงานให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่านายจ้าง และนายจ้างตกลงจะให้สินจ้างตลอดเวลาที่ทำงานให้”

      จากบทบัญญัติของมาตรานี้ มีข้อพิจารณาต่อเนื่องก็คือสัญญาจ้างมีลักษณะเป็นสัญญาเฉพาะตัวของคู่สัญญานะครับ คือเมื่อมีการยินยอมพร้อมใจกันโดยถ้าคู่สัญญาฝ่ายใดทำการฝ่าฝืน อีกฝ่ายหนึ่งก็จะบอกเลิกเสียก็ได้ นอกจากนี้นายจ้างก็มีอำนาจในการบังคับบัญชาลูกจ้าง โดยลูกจ้างมีหน้าที่ต้องรับฟังคำสั่งและปฏิบัติตาม ซึ่งต่างกับสัญญาจ้างทำของที่นายจ้างไม่มีอำนาจบังคับลูกจ้างนะครับ

     ประเด็นที่สำคัญของของสัญญาจ้างแรงงานอยู่ที่ลูกจ้างจะทำงานตามที่ว่าจ้างนั้นสำเร็จหรือไม่ ลูกจ้างก็มีสิทธิจะได้รับสินจ้าง ซึ่งกรณีนี้ใช่ว่าจะทำให้ฝ่ายนายจ้างเสียเปรียบเสียทีเดียว เพราะหน่วยงานหรือห้างร้าน บริษัทฯ ก็มีขั้นตอนของการทดลองงาน นอกเหนือจากการประเมินก่อนเข้าทำงานว่าลูกจ้างคนนั้น ๆ น่าจะมีความสามารถเพียงพอในการทำงานให้สำเร็จลุล่วงตามเป้าหมายหรือไม่ 

     ทดลองงาน...ขั้นตอนสำคัญ

     โดยทั่วไปแล้วหน่วยงานต่าง ๆ ก็จะทดลองงานไม่เกิน 4 เดือน (120 วัน) ครับ เพราะต้องการเลี่ยงข้อกฎหมายตาม พ.ร.บ. คุ้มครองแรงงาน ปี 2541 เนื่องจากหากคุณทดลองงาน หรือทำงานครบ 4 เดือนขึ้นไปแล้ว เมื่อเขาเลิกจ้างคุณโดยที่คุณไม่มีความผิด บริษัท ฯ หรือนายจ้างต้องจ่ายเงินชดเชยแก่คุณ ซึ่งในกรณีที่คุณทำงาน 4 เดือน - 1 ปี นายจ้างต้องจ่ายค่าชดเชยเป็นเงินค่าจ้าง 1 เดือนครับ นอกจากนี้ การผ่านหรือไม่ผ่านทดลองงาน เขาก็ต้องแจ้งให้คุณทราบล่วงหน้าด้วยนะครับ เพราะ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 582 ระบุว่า การบอกกล่าวล่วงหน้าในการเลิกจ้างงานต้องบอกกล่าวล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 1 งวดการจ่ายค่าจ้าง แต่ไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวล่วงหน้าเกิน 3 เดือน นอกจากนี้การที่ พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานปี 2541 คุ้มครองครอบคลุมทั้งลูกจ้างรายวัน และรายเดือน ดังนั้นหากเขาจ่ายเงินค่าจ้างคุณเป็นงวด 7 วัน 15 วัน 1 เดือน ฯลฯ เขาก็ต้องแจ้งว่าคุณไม่ผ่านการทดลองงานก่อนงวดสุดท้าย 1 งวดค่าจ้างนั้นนะครับ

      ความผิดที่ไม่ต้อง...บอกเลิกจ้าง

      สำหรับความผิดตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงานปี 2541 มาตรา 17 ที่นายจ้างไม่จำเป็นต้องบอกกล่าวการเลิกจ้าง (แม้ว่าคุณจะทำงานกับเขามากี่วันกี่ปีก็ตาม) ถ้าหากคุณทำผิดสิ่งใดสิ่งหนึ่งต่อไปนี้ คือ ทุจริตต่อหน้าที่หรือทำความผิดทางอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง หรือจงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย หรือประมาทเลินเล่อจนเป็นเหตุให้นายจ้างได้รับความเสียหายอย่างร้ายแรง หรือฝ่าฝืนข้อบังคับเกี่ยวกับการทำงาน หรือระเบียบ หรือคำสั่งของนายจ้างอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรม ซึ่งนายจ้างได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว หรือละทิ้งหน้าที่เป็นเวลา 3 วันทำงานติดต่อกัน ไม่ว่าจะมีวันหยุดคั่นหรือไม่ก็ตาม โดยไม่มีเหตุอันสมควร หรือได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เป็นไงครับแต่ละการกระทำร้ายแรงทั้งนั้นใช่ไหมครับ

      เงินชดเชย…การเลิกจ้าง

      บางขณะชีวิตคุณอาจพลิกผัน ประเภททำงานอยู่ดี ๆ บริษัทฯ ก็บอกเลิกจ้าง โดยที่คุณไม่ได้ทำผิดอะไรเลย (แค่แอบเล่นเกมคอมพิวเตอร์วันละ 15 นาทีเอง) อย่ากังวลไปครับเพราะกฎหมายแรงงานก็คุ้มครองคุณโดยให้นายจ้างจ่ายค่าชดเชยการเลิกจ้าง ซึ่งตามกฎหมายแล้วหากนายจ้างต้องการเลิกจ้างลูกจ้างก็จะต้องบอกกล่าวล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 1 งวดค่าจ้าง และถ้าหากเป็นการเลิกจ้างโดยลูกจ้างไม่มีความผิดนายจ้างก็ต้องจ่ายค่าชดเชยให้แก่ลูกจ้างด้วยอีกกรณีหนึ่ง ดังนั้น ถ้าคุณถูกเลิกจ้างโดยนายจ้างมิได้บอกกล่าวให้คุณทราบล่วงหน้า อย่างนี้นายจ้างก็ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวเท่ากับ 1 งวดค่าจ้างด้วยครับ

      นอกจากนี้ถ้าหากลูกจ้างทำงานมาเกินกว่า 4 เดือน ก็ต้องจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้าง 30 วัน และถ้าลูกจ้างทำงานมาเกินกว่า 1 ปี ก็ต้องจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้าง 90 วัน ถ้าลูกจ้างทำงานมาเกินกว่า 3 ปี ก็ต้องจ่ายค่าชดเชย 180 วัน ถ้าลูกจ้างทำงานมาเกินกว่า 6 ปี ต้องจ่ายค่าชดเชย 240 วัน และถ้าลูกจ้างทำงานมาเกินกว่า 10 ปี ก็ต้องจ่ายค่าชดเชยเท่ากับค่าจ้าง 300 วัน ดังนั้น เมื่อคุณมีค่าจ้างที่แน่นอนก็สามารถที่จะคำนวณค่าสินจ้างแทนการบอกกล่าวและค่าชดเชยได้ตามกฎหมาย โดยไม่ถูกเอารัดเอาเปรียบจากนายจ้างแน่นอนครับ
 สิทธิตาม...กม.แรงงานสัมพันธ์

     หลาย ๆ คนเคยถามผมถึงเรื่องกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ซึ่งก็เป็นกฎหมายที่จัดให้มีขึ้นเพราะต้องการคุ้มครองการใช้สิทธิต่าง ๆ ตามกฎหมายแรงงานสัมพันธ์ ซึ่งได้แก่การใช้สิทธิในการแจ้งข้อเรียกร้อง การเจรจา การทำข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้าง การเข้าร่วมในการไกล่เกลี่ยของพนักงาน การประนอมข้อพิพาทแรงงาน การเข้าร่วมในการชี้ขาดข้อพิพาทแรงงาน หรือการนัดหยุดงาน รวมทั้งการใช้สิทธิของลูกจ้างในการก่อตั้งสหภาพแรงงาน การเป็นสมาชิกสหภาพแรงงาน ซึ่งโดยปกติการกระทำดังกล่าวมักถูกมองจากฝั่งนายจ้างว่ากระทบต่อประโยชน์ของนายจ้าง เพราะขัดขวางการดำเนินกิจการหรือการบริหารกิจการของนายจ้าง รวมทั้งกิจกรรมของสหภาพแรงงานในหน่วยงานย่อมทำให้นายจ้างไม่พอใจ เพราะอาจทำให้อำนาจในการบริหารงานบุคคลลดน้อยลง ดังนั้นกฎหมายแรงงานสัมพันธ์จึงออกมาปกป้องในกรณีที่นายจ้างอาจจะกลั่นแกล้งลูกจ้างดังกล่าวโดยการเลิกจ้าง การลงโทษ หรือการกระทำต่าง ๆ ที่ไม่เหมาะสมทางด้านแรงงานสัมพันธ์ต่อลูกจ้างนั่นเองครับ

     ไอทีวี...กรณีตัวอย่าง
 
      ผมมีกรณีตัวอย่างเรื่องการใช้ กม.แรงงานสัมพันธ์เพื่อคุ้มครองลูกจ้างคือพนักงานสถานีโทรทัศน์ไอทีวีจำนวน 21 คน ในปี 2544 ที่ถูกให้ออกจากงานด้วยเหตุผลที่ออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องการทำงานตามหน้าที่ของสื่อ โดยกลุ่มพนักงาน 21 คนพยายามต่อสู้เรียกร้องความเป็นธรรมให้ตัวเอง และเรียกร้องขอคืนสิทธิเสรีภาพในการรับรู้ข่าวสารของประชาชนไปพร้อม ๆ กัน โดยยื่นคำร้องไปยังคณะกรรมการแรงงานสัมพันธ์ (ครส.) ว่าบริษัทไอทีวีโดยผู้บริหารขณะนั้นกระทำการอันไม่เป็นธรรม ตามมาตรา 121 ของพ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ (บางส่วน) ที่ว่า “ห้ามมิให้นายจ้างเลิกจ้าง หรือกระทำการใด ๆ อันอาจเป็นผลให้ลูกจ้าง ผู้แทนลูกจ้างกรรมการสหภาพแรงงาน หรือกรรมการสหพันธ์แรงงาน ไม่สามารถทนทำงานอยู่ต่อไปได้ เพราะเหตุที่ลูกจ้างหรือสหภาพแรงงานได้นัดชุมนุม ทำคำร้อง ยื่นข้อเรียกร้องเจรจา หรือดำเนินการฟ้องร้องหรือเป็นพยาน หรือให้หลักฐานต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน…”

      ต่อมาวันที่ 1 มิถุนายน 2544 ครส. วินิจฉัยว่าการกระทำของผู้บริหารของไอทีวีไม่เป็นธรรมต่อผู้ถูกเลิกจ้าง และสั่งให้รับพนักงานทั้ง 21 คนกลับเข้าทำงานเช่นเดิม ทางไอทีวีไม่ยอมและได้ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลแรงงานกลาง ขอให้เพิกถอนคำสั่ง ครส. แต่ในวันที่ 26 กันยายน 2545 ศาลก็ยังพิจารณาแล้วเห็นว่าคำสั่งของ ครส. ชอบด้วยกฎหมายแล้ว จึงพิพากษายกฟ้อง อย่างไรก็ตามผู้บริหารไอทีวียังไม่หมดความพยายามได้ยื่นฎีกาคัดค้านคำพิพากษาศาลแรงงานกลางอีกครั้ง จนมาถึงวันได้เฮของคนทำงาน โดยในวันที่ 8 มีนาคม 2548 หลังจากใช้เวลาพิจารณาคดีนานกว่า 2 ปี ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานมีคำพิพากษายืนตามศาลแรงงานกลางให้รับพนักงานทั้ง 21 คนกลับเข้าทำงานในตำแหน่งและอัตราค่าจ้างไม่ต่ำกว่าเดิมและให้จ่ายค่าเสียหายเท่ากับค่าจ้างอัตราสุดท้าย นับแต่วันเลิกจ้างจนถึงวันรับกลับเข้าทำงานซึ่งยืดเยื้อยาวนานถึง 4 ปีเต็มครับ นี่แหละครับตัวอย่างของคดีแรงงานสัมพันธ์ และเป็นคดีประวัติศาสตร์ของคนทำงานด้วยเช่นกันครับ

      สาระร่างกฎหมายคุ้มครองแรงงาน...ที่แท้งก่อนคลอด

      แหมน่าเสียดายจริง ๆ ครับ ที่ร่างกฎหมายคุ้มครองแรงงานฉบับใหม่จำเป็นต้องแท้งไป (บางคนก็บอกว่าผิดที่ระบบการตรวจเช็คชื่อ) เอาหล่ะครับไม่ว่าจะผิดพลาดตรงไหน ผมก็อยากบอกเล่าให้คุณผู้อ่านทราบคร่าว ๆ ว่ากฎหมายฉบับนี้กระทรวงแรงงานได้มีการเสนอร่างกฎหมายให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ เพื่อพัฒนากฎหมายของกระทรวงแรงงานประจำปี 2550 จำนวน 7 ฉบับ ตามแผนพัฒนากฎหมายของกระทรวงแรงงาน โดย พรบ.คุ้มครองแรงงานที่ถูกระงับไปนี้นมีเรื่องน่าสนใจเกี่ยวกับเรื่องอัตราค่าจ้างประจำปีที่ต้องดูแลตามมาตรฐานซึ่งแรงงานที่มีฝีมือไม่ต้องรับอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ แต่จะได้รับค่าจ้างตามมาตรฐานฝีมือ ให้สอดคล้องกับทักษะฝีมือ ความรู้ ความสามารถของลูกจ้าง ใครมีฝีมือระดับ 1 ระดับ 2 ระดับ 3 ตามที่กรมพัฒนาฝีมือแรงงานกำหนดจะได้รับค่าตอบแทนอย่างเหมาะสม ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อผู้ใช้แรงงาน

       นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงแก้ไขให้คณะกรรมการค่าจ้างมีอำนาจกำหนดอัตราค่าจ้างตามมาตรฐานฝีมือ และเพิ่มผู้ทรงคุณวุฒิเป็นที่ปรึกษาคณะกรรมการค่าจ้าง การแต่งตั้งคณะอนุกรรมการให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น แก้ไขเพิ่มเติมกระบวนการพิจารณากำหนดอัตราค่าจ้าง เพิ่มเติมหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการค่าจ้าง ให้จัดทำแผนพัฒนาระบบค่าจ้างและรายได้ของประเทศเสนอต่อคณะกรรมการค่าจ้างด้วย ไม่เป็นไรครับโอกาสหน้าฟ้าใหม่ยังมี เพียงแค่ความผิดพลาดทางเทคนิคเท่านั้นเอง แต่สาระสำคัญนั้นผมคิดว่ากระทรวงแรงงานคงจะปรับแก้ตามความเหมาะสมของสภาพบ้านเมืองต่อไปครับ

       ผมเข้าใจว่า Lisa ฉบับนี้คงจะออกวางแผงในช่วงประมาณวันแรงงาน (1 พ.ค. 2551) ซึ่งไม่ว่าคุณจะเป็นแรงงานในภาคส่วนไหน รวมทั้งแรงงานจากต่างชาติ รับรองได้เลยครับว่าคุณได้รับการคุ้มครองจากกฎหมายไทยอย่างแน่นอน สำคัญเพียงแค่ว่าคุณทำงานด้วยความสุจริตและทำงานอย่างเต็มความสามารถ ไม่ว่าใครก็ไม่ทอดทิ้งคุณหรอกครับ

        @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

ฉลองครบรอบ 9 ปี Lisa (Lisa ฉ.12/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

      และแล้วก็ครบ 9 ปีแล้วนะครับ สำหรับนิตยสารเพื่อคุณผู้หญิงที่ทั้งสวย เปรี้ยว เก่ง ฉลาด และแสนดีอย่าง Lisa ซึ่งในวาระโอกาสแห่งความสุขและกำลังใจที่คุณผู้อ่านให้กับพวกเราตลอด 9 ปี เช่นนี้ก็เหมือนกับ 9 ปีของการรู้จักคุณผู้อ่านว่า คุณเป็นใคร ทำอะไร ที่ไหน มีวิถีชีวิตอย่างไร ที่สำคัญคุณต้องการอะไร ทางทีมงานก็จะจัดหาให้ตามนั้นเลยครับ เพราะคุณผู้อ่านคือหัวใจของเราครับผม ผมในฐานะคอลัมน์นิตส์ Woman & Law ก็อยากจะรวบรวมเรื่องราวเด่น ๆ ที่คุณผู้อ่านควรจะทราบไว้เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตแบบสาว ๆ ยุคปี 2008 ครับผม

      เลข 9...สัมพันธ์แนบแน่น  
  
      คุณผู้อ่านที่แต่งงานแล้ว หรือมีแฟนมาแล้ว 9 ปี ลองคิดดูนะครับว่าความสัมพันธ์คุณเป็นอย่างไร ปีที่ 9 ของการแต่งงานนี่ สำคัญเลยนะครับ เพราะผ่านช่วงเวลา “7 ปี” ซึ่งถือว่าเป็นช่วงเวลาแห่งความเบื่อหน่ายหลังพ้นช่วงเวลา promotion ข้าวใหม่ปลามัน อดทนอดกลั้นและยอมรับซึ่งกันและกันแล้ว (คุณผู้อ่านบางท่านอาจจะบอกว่า ช่วงเวลา promotion แค่ 3 ปีแรกเท่านั้นจ๊ะ)
ส่วนคนโสดทั้งหลาย ก็ลองนึกถึงเพื่อนสนิทสักคนที่คบหาคุณมาเป็นเวลา 9 ปี ดูสิครับว่าเขากับคุณนั้นซี้ปึ๊กกันแค่ไหน ประเภทที่ว่าถ้าเลิกกับแฟนเมื่อไหร่ ก็ต้องเรียกบรรดาเพื่อนเลิฟมาชุมนุมกันปลอบใจเรา ประณามอดีตคนรัก ดื่มกินให้หายบ้าเลยแหละครับ จำไว้ว่าดื่มนอกบ้านเมื่อเมาแล้วอย่าขับเพราะจะถูกจับปรับ และอย่าสูบบุหรี่ในบริเวณพื้นที่สาธารณะ เช่น ในผับบาร์ เพราะมีกฎหมายมาควบคุมแล้ว โดยจะเริ่มจับปรับตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2551 แล้ว ส่วนดื่มกินภายในบริเวณบ้าน ก็อย่าให้ส่งเสียงดังรบกวนชาวบ้านเขานะครับ

      เลข 9...เลขมงคล 
  
      แม้นิตยสาร Lisa จะเป็นสิ่งพิมพ์ร่วมสมัย แต่เมื่อผลิตเพื่อขายคนไทย ไหนเลยผมจะละเลยการพูดถึงเลข 9 อันเป็นเลขมงคลของไทย ซึ่งแม้ไม่เกี่ยวกับข้อกฎหมาย แต่ก็เกี่ยวกับความคิดความเชื่อของคนไทย อันจะเป็นประโยชน์ในการใช้ชีวิตของเราครับ ซึ่งจากการค้นคว้าและไต่ถามบรรดากูรูเรื่องความเชื่อทั้งหลาย ก็ได้ความมาว่า เลข 9เป็นเลขมงคลด้วยเหตุผล 6 ประการที่น่าสนต่อไปนี้ครับ

     & เสียงของคำว่า เก้า พ้องกับเสียงของคำว่า ก้าว ซึ่งมีความหมายไปในทางบวก คือความก้าวหน้า

     & ตัวอักษรตัวที่ 9 ของภาษาอังกฤษคือตัว I แปลว่า “ฉัน” และตัวอักษรตัวที่ 9 ของภาษาไทยคือ ฉ.ฉิ่ง ก็อาจจะหมายถึงคำว่า “ฉัน” ด้วยก็ได้ (อย่าคิดเป็นอย่างอื่นครับ)

     & เลขเก้าของตัวเลขไทยคือ ๙ ไปบังเอิญเขียนคล้ายกับคำว่า โอม ในภาษาฮินดู ซึ่งแปลว่า จักรวาล

     & เลขเก้าเป็นเลขของจักรวาลเพราะ สุริยจักรวาลของเราก็มีดาวเคราะห์อยู่ 9 ดวง 

     & เลข 9 กับเลข 6 เป็นภาพกลับด้านซึ่งกันและกัน อาจหมายถึงเป็นภาพสะท้อนกลับนั่นหมายถึงเป็นสิ่งที่มีความหมายตรงกันข้าม โดยคนตะวันตกเชื่อว่า เลข 6 เป็นเลขของภูตผีปีศาจและซาตาน ตรงกันข้ามกับ เลข 9 ซึ่งคนไทยเชื่อว่าเป็นเรื่องของสิ่งที่เป็นมงคล 

     & เลข 9 นั้นถ้านำไปคูณกับเลขอะไรก็ตาม ผลลัพธ์ที่ออกมาก็จะเป็น 9 ทุกครั้งไปครับ

     พ.ร.บ. ความผิดทางคอมพิวเตอร์…9 ปีที่รอคอย

     ในช่วง 9 ปีที่ผ่านมามีกฎหมายที่น่าสนใจและเกี่ยวข้องกับคุณผู้อ่าน Lisa ที่เป็นคนรุ่นใหม่ก็คือ กฎหมายเพื่อปกป้องผู้ใช้คอมพิวเตอร์และเอาผิดกับผู้ใช้คอมพิวเตอร์โดยมิชอบ ซึ่งใช้เวลาเริ่มร่างกฎหมายตั้งแต่ปี พ.ศ. 2540-2541 แต่เพิ่งได้รับการประกาศใช้ประมาณปลายปี 2550 หลังจากรอคอยมา 9 ปี โดยก่อนหน้านั้นจะใช้กฎหมายอื่นที่ใกล้เคียงพิจารณาความผิดครับ ซึ่งเนื้อหาของ พ.ร.บ.นี้เขากำหนดความผิดทางคอมพิวเตอร์ตั้งแต่การเข้าถึงคอมพิวเตอร์ของผู้อื่นโดยมิชอบ มีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน และปรับไม่เกิน 10,000 บาท (ปกติคอมพิวเตอร์ก็จะมี User มีหมายเลข Pin ซึ่งก็คล้ายกับประตูหน้าต่างที่จะเปิดหรือผ่านเข้าไปในบ้านของใครต่อใคร แต่เมื่อคุณเข้าถึงคอมพิวเตอร์ของเขาโดยมิชอบ ก็เหมือนการบุกรุกเข้าไปในบ้านของคนอื่นโดยที่เขาไม่อนุญาต) นอกจากนั้นการแก้ไขหรือทำลายข้อมูลของผู้อื่น จนทำให้มีผลทำให้เกิดอันตรายแก่ร่างกายหรือชีวิตมีโทษจำคุก 10-20 ปี เลยทีเดียวนะครับ  

     คุณผู้อ่านที่ใช้อินเตอร์เน็ตในการทำงานและการใช้ชีวิตส่วนตัวก็ควรต้องระมัดระวังความผิดตาม พ.ร.บ.นี้ด้วยนะครับ เพราะเขาห้ามยอมความ เนื่องจากต้องการปกป้องเด็กและเยาวชนที่ยังไม่มีวุฒิภาวะ ซึ่งทุกวันนี้เด็ก ๆ และเยาวชนเหล่านั้นมีสถิติการเข้ามาใช้อินเตอร์เน็ตกันเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ทุกวัน ส่วนการเขียนแสดงความคิดเห็น (ในทางใส่ร้ายป้ายสีผู้อื่น) ตามเว็บบอร์ดต่าง ๆ ก็ต้องคอยระมัดระวังนะครับ เพราะโทษตาม “พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์” สูงกว่าโทษหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาหรือเผยแพร่ภาพลามกอนาจารตามกฎหมายอาญา เช่น เดิมคุณกล่าวหาผู้อื่นทางเว็บบอร์ดคุณอาจมีโทษหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาตามกฎหมายอาญาคือจำคุก 2 ปี และปรับไม่เกิน 2 แสนบาท แต่ความผิดหมิ่นประมาทชนิดเดียวกันนี้ (รวมทั้งการใส่ภาพตัดต่อลงในเว็บทำให้ผู้อื่นเสียหาย) ตาม พ.ร.บ.การกระทำความผิดทางคอมพิวเตอร์ พ.ศ.2550 คุณจะมีโทษเพิ่มเป็นจำคุก 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 600,000 บาทเลยนะครับ

      ส่วนใครที่นึกครึ้มอกครึ้มใจแล้วแสดงโชว์หวิว หยิว ซี้ดส์ไม่ว่าผู้หญิงผู้ชาย อย่างเช่นการโชว์ผ่านโปรแกรมที่ชื่อว่า “แคมฟร็อก” ที่ระบาดในบ้านเราเมื่อปี 2549 ผู้ที่ทำความผิดแสดงโชว์เซ็กซ์ออนไลน์รวมทั้งเจ้าของเว็บไซต์ที่รู้ว่ามีการกระทำความผิด ก็ต้องรับโทษของการเผยแพร่เนื้อหาอันไม่เหมาะสม คือจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท อีกด้วยนะครับ
 9 เดือนที่อุ้มท้อง...สิทธิของแม่

      ปัจจุบันมีคู่สามีภรรยาหลายคู่ที่ไม่ต้องการผูกมัดทางกฎหมาย แต่พอเพียงแค่คนสองคนไว้เนื้อเชื่อใจกัน มีความรักความผูกพันให้กัน มีสังคมครอบครัวที่อยู่รอบข้างรับทราบรับรู้ร่วมกัน แค่นั้นก็เป็นความรักในทัศนะของเธอกับฉันแล้ว แต่เมื่อมีพยานรักคือมี “ลูก” นี่สิครับ กลายเป็นเรื่องใหญ่ เพราะในทางกฎหมายแล้วเด็กต้องมีพ่อมีแม่นะครับ ไม่ได้เกิดจากการแบ่งตัวแบ่งเซลล์มาจากพ่อหรือแม่สักหน่อย แต่เนื่องจากแม่เป็นคนอุ้มท้องลูกมาถึง 9 เดือน กฎหมายจึงถือว่าเด็กคนนั้นเป็นบุตรที่ชอบด้วยกฎหมายของผู้หญิงทันที ดังนั้นเมื่อสามีภรรยาไม่จดทะเบียนสมรสกัน อำนาจการปกครองเด็ก หรืออำนาจในการกำหนดถิ่นที่อยู่อาศัย ล้วนเป็นอำนาจของแม่เพียงคนเดียว ยกเว้นถ้าหากพ่อไปจดทะเบียนรับรองบุตรหรือรับรองบุตรโดยพฤตินัย ลูก ๆ ก็จะได้มีสิทธิรับมรดกของพ่อ และพ่อก็สามารถใช้สิทธิปกครองลูกได้ครับ

      เรื่องหนี้สิน...ของคู่สมรส
  
      เรื่องหนึ่งที่สาว ๆ ผู้อ่าน Lisa หลายคนไต่ถามผมมาตลอด ก็คือหนี้สินก่อนและหลังสมรส ซึ่งโดยปกติการแต่งงานและจดทะเบียนสมรสระหว่างสามี-ภรรยา ไม่ได้หมายความว่า “เธอกับฉันต้องร่วมทุกข์ร่วมสุขเป็นหนึ่งเดียวกัน เธอมีหนี้ฉันก็ต้องมีหนี้…ฉันเป็นหนี้เธอก็ต้องร่วมรับผิดชอบ” ไม่ใช่เลยครับ เพราะการเป็นหนี้เป็นสินของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งก่อนหรือระหว่างสมรสนั้นนะครับ กฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1488 กำหนดให้ชำระหนี้นั้นด้วยสินส่วนตัวของฝ่ายนั้นก่อน แต่เมื่อไม่พอจึงให้ชำระด้วยสินสมรสที่เป็นส่วนของฝ่ายนั้นเท่านั้นครับ ดังนั้นหากคุณผู้อ่านที่แต่งงานไปแล้วเกิดตกอกตกใจเมื่อมาพบว่า สามีภรรยาของตนพกหนี้มาด้วย แถมยังปกปิดไม่ยอมบอกความจริงอีก…ไม่ต้องกลุ้มใจครับ ใครก่อหนี้ไว้คนนั้นก็ต้องรับผิดชอบครับ และถ้าไม่พอก็ถึงจะมาแบ่งจากสินสมรสในส่วนของฝ่ายผู้ก่อหนี้นั่นแหละครับ

     นอกจากนั้นการแอบไปมีหนี้สินหรือทำนิติกรรมใด ๆ ที่เกี่ยวกับสินสมรส ที่สามีและภรรยาต้องจัดการ ร่วมกัน หรือต้องได้รับความยินยอมจากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เช่น ให้กู้ยืมเงิน ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์เกิน 3 ปี หรือนำทรัพย์สินไปเป็นหลักประกันต่อศาล ฯลฯ ซึ่งหากคุณมีสามีหรือภรรยาแบบทำอะไรไม่เคยปรึกษา โดยเขาหรือเธอไม่ได้บอกอะไรคุณเลยว่าได้เอาสินสมรสไปทำอะไร คุณไม่ทราบ ไม่รู้เห็น และไม่มีการลงนามยินยอมจากคุณเลย ท้ายที่สุดแล้ว กฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1480 ก็จะช่วยให้คุณสามารถฟ้องให้ศาลเพิกถอนนิติกรรมนั้นได้ แต่คุณต้องฟ้องเพิกถอนภายใน 1 ปีหลังจากทราบความจริง หรือภายใน 10 ปีหลังจากการทำนิติกรรมนั้นนะครับ

     เว้นเสียแต่ว่าคุณกลับไปให้สัตยาบันแก่นิติกรรมนั้นแล้ว เช่นแสดงเจตจำนงรับสภาพหนี้ หรือในขณะทำนิติกรรมนั้นบุคคลภายนอกได้กระทำโดยสุจริตและเสียค่าตอบแทน เช่นบุคคลภายนอกรับจำนองที่ดินซึ่งเป็นสินสมรส แต่เขาเชื่อโดยสนิทใจว่าเป็นสินส่วนตัว จึงยอมมอบเงินตามมูลค่าการจำนองที่ดินผืนนั้นให้แก่สามีหรือภรรยาตัวดีของคุณไป โดยที่คุณไม่ทราบ แบบนี้ก็ไม่สามารถฟ้องเพิกถอนนิติกรรมได้นะครับ 

     เรื่อง...ฆ่าคู่สมรส

     ในรอบ 9 ปีที่ผ่านมา ผมเห็นว่าคดีคลาสสิค 2 คดีที่น่าสนใจ แต่บังเอิญเป็นเรื่องลักษณะเดียวกันแต่แตกต่างกันในแง่มุมของกฎหมาย คือคดีฆ่าภรรยา 2 คดี คดีแรกจำเลยคืออดีตนายแพทย์โรงพยาบาลชื่อดัง ส่วนคดีที่สอง จำเลยคืออดีตอาจารย์สถาบันการศึกษาที่สอนระดับปริญญาโทและปริญญาเอก สาเหตุที่ 2 คดีนี้น่าสนใจคือโทษฆ่าคนตาย (ภรรยา) เหมือนกัน แต่ศาลตัดสินลงโทษต่างกันครับ เพราะคดีของอดีตนายแพทย์โรงพยาบาลชื่อดังฆ่าอดีตภรรยาเพราะไตร่ตรองไว้ก่อน โดยมีการวางแผนโทรศัพท์พาภรรยาไปทานข้าวจนลวงไปฆ่าแถมหั่นศพเป็นชิ้นเล็กชิ้นน้อยแล้วทิ้งชักโครกแบบนี้ศาลตัดสินประหารชีวิตลูกเดียวครับ

      ขณะที่คดีของอดีตอาจารย์ที่ใช้ไม้กอล์ฟหวดภรรยาจนเสียชีวิตนั้น เกิดจากอาการหึงหวงที่ภรรยาแอบไปกินเหล้ากับกิ๊ก และคุณภรรยายังพูดจาท้าทายสามีให้หย่าขาด แถมดูถูกเหยียดหยามสามีอีก แบบนี้เลยส่งผลให้สามีบันดาลโทสะคว้าไม้กอล์ฟมาหวดภรรยา แต่ต่อมาสามีก็ได้สติพาภรรยาส่งโรงพยาบาล แต่ก็ช่วยชีวิตเธอไว้ไม่ได้ เห็นไหมครับว่ารายละเอียดของคดีหลังแตกต่างจากคดีแรก ทำให้ศาลพิจารณาลดโทษให้แก่จำเลย ที่ผมต้องย้ำว่าเรื่องนี้น่าสนใจ ก็เพราะอยากให้ความกระจ่างถึงมูลเหตุจูงบใจในการกระทำความผิดและการพิจารณาความ  ทั้งนี้เพื่อให้เป็นอุทาหรณ์ของทั้งภรรยาและสามีที่นิยมยั่วโมโหคู่สมรสครับ

      คุณผู้อ่าน Lisa บางท่านอาจจะงง ๆ ว่าผมขึ้นต้นคอลัมน์ฉบับนี้ด้วยเลขมงคล แต่ไหงจบลงด้วยเรื่องเศร้า ๆ โหด ๆ ของคู่สามีภรรยา ขอเรียนว่าโลกกลวง ๆ ใบนี้มี 2 ด้านครับ ขึ้นอยู่กับว่าคุณจะมองมันด้วยความเข้าใจหรือไม่ ผมในฐานะคนเขียนคอลัมน์ Woman & Law ก็จำเป็นต้องตีแผ่เหตุการณ์ทั้งแง่มุมงดงามและแง่มุมที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้น เพื่อเป็นบทเรียนในการใช้ชีวิตของคุณและผมต่อไปครับ

      @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

ใช้ชีวิตให้สมดุล...ปราศจากคดีความ (Lisa ฉ.20/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

      คุณผู้อ่าน Lisa รู้สึกไหมครับว่าปัจจุบันคนไทยประหยัดกันมากขึ้น ประหยัดรอยยิ้มและเสียงหัวเราะนะครับ เพราะหลังจากทั้งน้ำมัน ข้าวของทุกอย่าง แม้แต่ข้าวสาร สินค้าที่เป็นพืชผลหลักทางการเกษตรเราราคาสูงพรวดพราด มนุษย์เงินเดือนเอย คนหาเช้ากินค่ำเอยเวลาซื้อข้าวสารก็ปาดเหงื่อซิก ๆ แล้วครับ ลูกน้องผมคนหนึ่งมันกวนมากครับ มันเคยถามแม่ค้าว่า แค่ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้น ไปเกี่ยวกับราคาข้าวสารได้อย่างไร ใช้น้ำมันปลูกข้าวสารหรือไง แม่ค้าหันมามองหน้าแล้วตอบกลับมาว่า “ไม่ได้ใช้น้ำมันปลูกหรอกจ๊ะ แต่ใช้ที่ดินแถวบ่อน้ำมันปลูก” แหมแม่ค้าก็แสบพอกันครับ

     นี่เป็นตัวอย่างการใช้ชีวิตในยุคนี้นะครับ ซึ่งถ้าหลายคนไม่ปรับตัว ยังใช้ชีวิตเหมือนเดิม คงเกิดปัญหาตามมาไม่จบไม่สิ้น เผลอ ๆ เป็นคดีความขึ้นโรงพัก ขึ้นศาลเสียเวลาใช้ชีวิตอีก ดังนั้นหันมาใช้ชีวิตให้สมดุลปราศจากคดีความกันเถอะครับ
ใช้ชีวิตให้สมดุลคืออะไร

     จริง ๆ แล้วเรื่องใช้ชีวิตให้สมดุลนั้น คนไทยหรือคนทางฝั่งประเทศทางตะวันออกกระทำกันมาตลอดครับในนามของ “ทางสายกลาง” ไม่ว่าจะเป็นเรื่องอาชีพการงาน ชีวิตครอบครัว ชีวิตในสังคม ตลอดจนชีวิตส่วนตัว แต่สำหรับคนทางตะวันตกแบบยุโรปและอเมริกา เพิ่งจะหันมาสนใจเมื่อไม่กี่ปีนี้ หลังจากบ้านเมืองเขาพัฒนาไปสุดทางจนเป็นตัวเร่งให้เกิดปัญหาโลกร้อน และปัญหาทางสภาพจิตอย่างทุกวันนี่แหละครับ

      ผมมองง่าย ๆ แบบ อ.ประมาณนี่แหละครับว่า ชีวิตใครจะสมดุลหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับการแบ่งเวลา แบ่งจิตใจ แบ่งความคิดไม่ให้หมกมุ่นไปกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง หรือมุ่งมั่นเอาเป็นเอาตายทางใดทางหนึ่งจนชีวิตตึงเครียดและที่สำคัญชีวิตสมดุลในปัจจุบันต้องรู้จักทำใจยอมรับความผิดพลาด ความผิดหวังด้วยนะครับ เพราะสังคมทุกวันนี้ ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงง่ายมาก วันนี้คุณอาจเป็นแฟนเขาอยู่ดี ๆ วันพรุ่งนี้เขาอาจไปกับผู้ชายคนใหม่แล้ว ถ้าคุณตีอกชกหัว ไม่รู้จักมองไปที่ส่วนอื่นของชีวิต รับรองพังครับ เช่นเดียวกับบางคนที่ยึดมั่นถือมั่นเรื่องการงานอย่างเดียวเท่านั้นในชีวิต วันหนึ่งการงานไม่ได้ดั่งใจ อาจถึงขนาดฆ่าตัวตาย หรือฆ่าคู่แข่งได้ ก็พังเช่นกันครับ

       สมดุลด้านเศรษฐกิจ...ด้วยชีวิตพอเพียง
 
       มีตัวอย่างคดีความให้เห็นอยู่เยอะแยะมากมาย ซึ่งเป็นผลมาจากการใช้ชีวิตด้านเศรษฐกิจแบบไม่สมดุล ประเภทรวยแล้วไม่รู้จักพอ ก็ยังไปฉ้อโกงเขาอีก หรือแม้แต่มีรายได้ไม่พอกับค่าใช้จ่ายก็ไปก่อคดีความต่าง ๆ เช่นปล้นชิงวิ่งราว หรือไม่ก็รูดบัตรเครดิตจนเกินวงเงิน กลายเป็นปัญหาทวงหนี้ หนีหนี้ ฯลฯ

       ในช่วง 2 – 3 เดือนที่ผ่านมา มีคดีคลาสสิคคดีหนึ่งนั่นก็คือเรื่องของ “แชร์รถเช่า” ต้องเรียนไว้ตามตรงเลยนะครับว่า ผมไม่ได้หมายความว่าคนที่นำรถไปร่วมกับขบวนการนี้ไม่รู้จักความพอเพียงนะครับ เพียงแต่ว่าเป็นเหยื่อของคนที่ฉ้อโกงเท่านั้นเอง เพราะทุกอย่างตามที่จำเลยในคดีนี้จัดวางไว้ ให้เหยื่อซึ่งเป็นบุคคลทั่วไปตายใจนั้นดูดีจริง ๆ ครับ และคดีนี้ก็อยู่ระหว่างดำเนินคดีกับบุคคลที่ถูกจับได้ และกำลังตามหาคนที่ร่วมขบวนการฐานฉ้อโกงประชาชน (แบบแยบยล) มาลงโทษฐานตามกฎหมาย ดังตัวอย่างเมื่อปลายเดือน มีนาคม 2551 ศาลจังหวัดตลิ่งชัน พนักงานอัยการฝ่ายคดีอาญาธนบุรี 5 ได้ยื่นฟ้อง บริษัทพาราไดซ์คาร์เร้นท์  นางธัญชนก ดีสันเทียะ นางจรินทร์ เดชทวิรา นางสาวอำภา กาญจนกรัณย์  นายชววัฒน์ เกษมณี และนางสาวนัชพร เพ็ญเขตวิทย์ ร่วมกันเป็นจำเลยที่ 1-6 ในความผิดฐานร่วมกันฉ้อโกงประชาชน

      ตามคำฟ้องของโจทก์ สรุปว่า ระหว่างวันที่ 20 พ.ค. 50 ถึง วันที่ 30 ม.ค. 51 จำเลยทั้ง 6 ร่วมกับพวกที่ยังหลบหนี มีเจตนาทุจริตร่วมกันหลอกลวงผู้อื่น ด้วยข้อความอันเป็นเท็จ ปกปิดข้อความจริง ซึ่งควรบอกให้แจ้ง โดยประกาศโฆษณารับเช่ารถยนต์ และชักชวนประชาชนทั่วไปด้วยวาจา ว่าจำเลยที่ 2 เป็น กก.ผจก.บริษัทพีแอนด์ทีซัพพอร์ต จำกัด ตั้งอยู่ย่านบางบอน และยังเป็น ผจก.บริษัทพาราไดซ์คาร์เร้นท์ (จำเลยที่ 1) ซึ่งประกอบธุรกิจจัดให้มีการเช่ารถยนต์สภาพใหม่จากบุคคลทั่วไป โดยให้ค่าตอบแทนเป็นค่าเช่าในอัตราสูง เพื่อนำไปให้หน่วยงานของรัฐ ส่วนราชการ บริษัทเอกชนต่าง ๆ ที่มีชื่อเสียง โดยจะมีบุคคลอื่นมาเช่าต่ออีกทอดหนึ่ง ซึ่งเป็นข้อความอันเป็นเท็จ

       นอกจากนี้จำเลยทั้ง 6 กับพวก ยังร่วมกันหลอกลวง ว่าจำเลยกับพวกสามารถให้ค่าตอบแทนเป็นค่าเช่ารายวันและรายเดือน แล้วแต่สภาพรถยนต์ของแต่ละคัน ตลอดระยะเวลาการเช่า โดยผู้ให้เช่าต้องส่งมอบรถยนต์ให้แก่จำเลย ซึ่งมีบุคคลที่หลงเชื่อรวม 83 คน นำรถยนต์และรถตู้จำนวน 138 คัน มาส่งมอบให้จำเลย ทั้งที่ความจริงแล้ว บริษัทพีแอนด์ทีซัพพอร์ต จำกัดไม่มีสภาพเป็นนิติบุคคลตามกฎหมาย และไม่มีส่วนราชการ หรือบริษัทเอกชนที่มีชื่อเสียงมาเช่ารถตามที่จำเลยกับพวกกล่าวอ้างแต่อย่างใด และจำเลยทั้ง 6 ไม่มีเจตนาที่จะทำสัญญาเช่ารถยนต์ ไปให้ส่วนราชการ หรือเอกชนผู้มีชื่อเสียงไปเช่าต่ออีกทอดด้วย การกระทำของจำเลยกับพวกเป็นแต่เพียงวิธีการ เพื่อหลอกลวงประชาชนที่สนใจอยากได้ผลตอบแทนในอัตราสูง ให้หลงเชื่อคำกล่าวอ้างของพวกจำเลย จึงส่งมอบรถยนต์ให้จำเลย

       คุณผู้อ่านครับนี่แค่คดีแชร์รถยนต์ 138 คันจาก 950 คัน เท่านั้นนะครับและที่ผมทราบมาจนถึงวันที่ผมเขียนต้นฉบับ เขาตามรถมาคืนให้เจ้าของได้แค่ 95 คันเท่านั้นครับ เฮ้อนี่แหละครับต้องเตือนใจคุณผู้อ่านไว้จริง ๆ ว่าอย่าหลงเชื่อใครง่าย ๆ แม้ว่าจะมีคนร่วมหลงเชื่อกับเรามากแค่ไหนก็ตามครับ ส่วนคนที่เป็นจำเลยแต่ละคนนั้นถ้าผิดจริงก็รับโทษฐานฉ้อโกงประชาชนตามคดีอาญามาตรา 343 มีโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ที่สำคัญเป็นความผิดต่างกรรมต่างวาระโทษก็จะเรียงกระทงความผิดตามจำนวนคนที่เป็นผู้เสียหาย แบบนี้ผิดจริงติดคุกกันยาวแน่

      สมดุลในความรักและเซ็กส์

      อีกเรื่องที่ถือว่าคุณผู้อ่านต้องใช้ชีวิตในเรื่องนี้ให้สมดุลนะครับ (โดยเฉพาะคุณผู้ชาย) มิเช่นนั้นมีปัญหาตามมาแน่นอน โดยเฉพาะคนที่แต่งงานแล้ว เพราะจากผลการวิจัยเขาระบุว่าปัญหาเซ็กส์ไม่สมดุลระหว่างคู่แต่งงานนั้นมีผลต่อการหย่าร้าง เช่นฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีความต้องการมากหรือน้อยเกินไป ซึ่งหากเป็นเช่นนั้นก็ต้องคุยกันระหว่างผัวเมียนะครับ อย่าให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเป็นฝ่ายรุกทางเพศ จนกลายเป็นเรื่องข่มขืนระหว่างสามีภรรยาไป เพราะปัจจุบันกฎหมายใหม่ออกมาบังคับใช้แล้ว โดยให้มีการยกเลิกความในมาตรา 276 ของกฎหมายอาญาฉบับเก่า

      ซึ่งตามมาตรา 276 ที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมระบุว่า “ผู้ใดข่มขืนกระทำชำเราผู้อื่นโดยขู่เข็ญด้วยประการใด ๆ โดยใช้กำลังประทุษร้าย  โดยผู้อื่นนั้นอยู่ในภาวะที่ไม่สามารถขัดขืนได้  หรือโดยทำให้ผู้อื่นนั้นเข้าใจผิดว่าตนเป็นบุคคลอื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ 4 – 20 ปี และปรับตั้งแต่ 8,000 – 40,000 บาท" แปลว่าไม่ว่าคุณจะเป็นสามีหรือภรรยา หรือเพศใดก็ตาม ต่อแต่นี้จะเกิดความเท่าเทียมกันในเชิงของการเป็นผู้กระทำ หรือผู้ถูกกระทำในคดีข่มขืนแล้วนะครับ ดังนั้น นอกเหนือจากบุคคลอื่น ๆ แล้วก็กรุณาอย่าใช้กำลังกับสามีหรือภรรยาหรือคู่รักในการมีเพศสัมพันธ์เด็ดขาด เพราะคุณจะมีความผิดตามกฎหมายในข้อหาข่มขืนก็ได้นะครับ

      สำหรับคุณผู้ชายหรือคุณผู้หญิงบางคน อาจจะอาศัยข้ออ้างเรื่องความไม่สมดุลเรื่องเซ็กส์ ออกไปแสวงหาความสุขทางเพศนอกบ้าน แบบนี้เสี่ยงหลายเรื่องครับ แล้วยิ่งถ้าคุณละเว้นการปฏิบัติหน้าที่สามีหรือภรรยากับคู่แต่งงานอีก จะกลายเป็นเหตุฟ้องหย่าเลยนะครับ โดยเฉพาะถ้าคุณไปยกย่องผู้อื่นให้เทียบเท่าภรรยาหรือสามีที่ถูกต้องตามกฎหมาย แบบนี้กฎหมายให้ใช้เป็นข้ออ้างในการฟ้องหย่าได้ทันทีเลยทีเดียว

       สร้างสมดุลสุขภาพกาย ใจ

       อีกเรื่องหนึ่งที่คุณผู้อ่านต้องรักษาสมดุลคือการดูแลรักษาสุขภาพกายและใจให้เข้มแข็ง แข็งแรงนะครับ ใช่ว่าจะมัวแต่ก้มหน้าก้มตาทำมาหากิน ผ่านไปไม่กี่ปีก็ต้องเข้าโรงพยาบาลรักษาโรคภัยไข้เจ็บจากการตรากตรำทำงานหนัก หรืออ้วนลงพุงพลุ้ย อย่านะครับแบบนี้ไม่ใช่สาว ๆ หนุ่ม ๆ Lisa เด็ดขาด ดังนั้น จะรับประทานอาหารก็ต้องระมัดระวังนะครับ พยายามงดอาหารประเภทแป้ง น้ำตาล แล้วก็ไขมัน ที่สำคัญต้องหมั่นออกกำลังกาย และอย่าเครียด เพียงเท่านี้คุณก็จะเป็นคนที่ได้ชื่อว่าเป็นคนที่ดูแลตัวเองแล้วครับ

       พูดถึงเรื่องความอ้วน ก็ทำให้ผมคิดถึงข่าวที่ประเทศอิตาลี (หรือไม่ก็ฝรั่งเศส) เขาออกกฎหมายห้ามการโฆษณาเชิญชวนคนลดน้ำหนัก เพราะเขาประสบปัญหาเด็กวัยรุ่นผอมผิดปกติ ดังนั้นเนื้อหาของสื่อต้องไม่ยั่วยุให้คนอยากผอมจนมากเกินความแข็งแรง หลังจากนั้นอีกไม่กี่วันที่ประเทศไทยเรานี่แหละผมก็ได้ทราบข่าวที่คุณผู้หญิงอายุ 36 ปีท่านหนึ่ง ฆ่าตัวตายสยอง จอดรถบนทางด่วนกาญจนาภิเษก สายพระราม 2 – บางนา ช่วง ก.ม. ที่ 18+800 อ.พระประแดง จ.สมุทรปราการ แล้วกระโดดลงมากระแทกพื้นดับคาที่ ในข่าวยังระบุอีกด้วยว่าตำรวจพบยาลูกกลอน เป็นลูกกลมสีดำ ภายในรถผู้ตายด้วย โดยมีสรรพคุณเป็นยาลดความอ้วน ส่วนทางญาติก็บอกว่าเมื่อเธอกินยาลูกกลอนดังกล่าว เธอมักจะพูดแต่เรื่องในอดีต มีอาการประสาทหลอน จนญาติพยายามไม่ให้ผู้ตายกินยาลูกกลอนดังกล่าวอีกต่อไป แต่คาดว่าเธอคงยังลอบกินเพื่อลดความอ้วนต่อ จนเกิดอาการประสาทหลอนถึงขั้นโดดสะพานฆ่าตัวตาย

       ผมว่ายาที่เธอกินแล้วทำให้ประสาทหลอนเช่นนี้ คงไม่ผ่านการสั่งจ่ายจากแพทย์ที่เชี่ยวชาญแน่นอนครับ เพราะปกติตามกฎหมายแล้วก่อนที่หมอจะทำการรักษาโรคอ้วนด้วยวิธีการใดก็ตาม หมอต้องวินิจฉัยให้ดีแล้วว่ายาหรือวิธีการรักษานั้นจะไม่ส่งผลร้ายต่อคนไข้ แต่ถ้าหากเจอคุณหมอชุ่ย ๆ จ่ายยาลดความอ้วนหรือรักษาโดยไม่ตรวจสอบ หมอก็มีความผิดอาญาฐานประมาทจนทำให้ผู้อื่นเสียชีวิตหรือได้รับอันตราย และต้องรับโทษจากแพทยสภาด้วย หนักหนาสาหัสเอาการ บางกรณีถึงขั้นระงับใบอนุญาตประกอบอาชีพทางการรักษาพยาบาลเลยนะครับ

       ผมหวังว่าเนื้อหาคอลัมน์ Woman & Law ใน Lisa ฉบับนี้คงทำให้คุณผู้อ่านหันมาใช้ชีวิตที่สมดุลมากขึ้นนะครับ อย่างน้อยที่สุดก็พยายามอย่าไปขัดแย้งกับใครเขานะครับ เพราะลำพังแค่ใช้ชีวิตของเราให้สมดุลเรายังแทบทำไม่ได้เลย แล้วยิ่งถ้ามีคู่กรณีอีก แบบนี้วัยรุ่นเขาเรียกว่า “งานเข้า” แต่ไม่ใช่งานที่ได้เงินหรือประโยชน์อะไรหรอกครับ แต่ เป็นปัญหาความยุ่งยากที่เผลอ ๆ คุณต้องเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับกระบวนการทางกฎหมายอีกแหนะ

     @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

เปลี่ยนรูปลักษณ์ใหม่...ให้ถูกกฎหมาย (Lisa ฉ.11/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

     สมัยที่ผมเรียนมหาวิทยาลัยอยู่นั้น นอกจากเรียนแล้วผมยังทำกิจกรรมอีกนะครับ โดยเฉพาะกิจกรรมของชมรมปาฐกถาและโต้วาที ซึ่งขณะที่ฝึกซ้อมการพูดอยู่นั้นครูผู้ฝึกซ้อมก็จะพยายามสร้างความมั่นใจให้กับนักศึกษาทุกคนให้มีกำลังใจ เช่นบอกว่าตอนเช้าเมื่อตื่นขึ้นมาก็ต้องหัดยิ้มให้กับตัวเองหน้ากระจก โดยเฉพาะในวันที่ต้องออกไปพูดก็ต้องยิ้มให้ตัวเองหน้ากระจกเยอะ ๆ แล้วพูดว่า เรานี่เตรียมตัวมาพร้อมแล้ว ส่วนหน้าตาของเราถึงแม้ไม่สวยไม่หล่อแต่ก็สดชื่นแจ่มใสด้วยรอยยิ้มได้ ดังนั้นเราต้องไม่กลัวต่อการพูดต่อหน้าสาธารณะชน

      คุณผู้อ่าน Lisa ครับสิ่งที่ครูบาอาจารย์สั่งสอนมา ทุกวันนี้ผมยังนำมาใช้อยู่นะครับ แต่ก็มีบางครั้งเมื่อส่องกระจกตอนเช้าก็รู้สึกว่าอยากจะเปลี่ยนใบหน้าตัวเองให้หล่อเข้ม ๆ แบบชายหนุ่มละตินอเมริกา (ไม่ใช่หนุ่มไทยเชื้อสายจีนเช่นนี้) โดยเปลี่ยนให้ดวงตากลมโต คิ้วเข้ม จมูกเป็นสัน ปากเป็นรูปกระจับ ฯลฯ เอาให้คนที่บ้านตกใจไปเลยครับว่าผมเป็นใครมาจากไหน...นี่คงเป็นความฝันครับ ฝันล้วน ๆ เลยจ๊ะ แต่สำหรับคนบางคนการเปลี่ยนแปลงตนเองก็สามารถทำได้แต่ต้องอยู่ภายใต้ขอบเขตของกฎหมายนะครับ

     เทคโนโลยี...เปลี่ยนหน้า
     เมื่อปลายปี 2550 ที่ผ่านมามีข่าวเกี่ยวกับการผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าให้กับคนไข้ชาวฝรั่งเศสและอเมริกัน หลังจากเมื่อต้นปี 2550 ก็มีข่าวฮือฮาถ่ายทอดการผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้า โดยฝีมือของคุณหมอที่อังกฤษผ่านทางอินเตอร์เน็ต ซึ่งไม่ใช่ด้วยเหตุผลเพื่อความสวยงามอย่างที่คนไทยเราชอบล้อเลียนกันว่า “ถ้าอยากจะสวยก็ต้องตัดคอทิ้ง หรือเปลี่ยนใบหน้าใหม่ไปเลย ซึ่งถ้าจะคิดกันจริง ๆ แล้วคุณหมอก็พูดกันนะครับว่า แม้จะมีการผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าก็ใช่ว่าจะได้ใบหน้าใหม่สดใสปิ๊ง ๆ เปลี่ยนจากสาวขี้เหร่เป็นสาวสวยในทันใด เพราะใบหน้าของผู้ที่ได้รับการผ่าตัดไม่จำเป็นต้องเหมือนกับใบหน้าของผู้บริจาค เพราะการผ่าตัดเป็นเพียงแค่การลอกเอาผิวหนังและเนื้อเยื่อจากใบหน้าของคนหนึ่งมาใส่ให้อีกคนหนึ่ง ขณะที่รูปหน้าเดิมของแต่ละคนย่อมมีความแตกต่างกันอยู่แล้วโดยธรรมชาติครับผม (หน้าผมก็หน้าผม หน้าคุณก็หน้าคุณ)

     ส่วนกระบวนการเปลี่ยนใบหน้าที่ผมสอบถามจากผู้รู้ (คุณผู้อ่าน Lisa สามารถคิดภาพตามแบบหนังแอคชั่นของฮอลีวูดได้เลยนะครับ) เขาก็จะเริ่มจากการถอดหน้าจากศพ (ที่บริจาคใบหน้า) ที่เพิ่งเสียชีวิตไปไม่เกิน 6 ชั่วโมง แล้วนำใบหน้านั้นมาประกอบเข้ากับผู้ป่วยที่ต้องการรักษาใบหน้าเดิม โดยจะต้องต่อเชื่อมเส้นประสาท และเส้นเลือด เข้าด้วยกันให้เสร็จภายใน 10 ซึ่งวงการแพทย์มีเทคโนโลยี ที่สามารถผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้ามานานแล้ว แต่ที่ยังไม่เดินหน้าผ่าตัดเป็นเรื่องเป็นราว เพราะเป็นห่วงเรื่องประเด็นจริยธรรม และผลข้างเคียงทั้งทางกายและจิตครับ

     เปลี่ยนใบหน้า...ใช่เปลี่ยนคน

     ผลข้างเคียงทางกายหลังจากการผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าก็คืออาการต่อต้านใบหน้าใหม่ครับ โดยคนไข้มีความเสี่ยงราว 10% ที่จะมีอาการต่อต้านอย่างรุนแรงภายใน 2-3 เดือนหลังการผ่าตัด และอีก 50% อาจมีอาการต่อต้านเรื้อรังต่อไป นอกจากนั้น การผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้ายังอาจนำมาซึ่งผลร้ายแรง เช่น ความสามารถในการขยับกล้ามเนื้อบนใบหน้าลดลง เนื่องจากผิวหนังในร่างกายอาจจะปฏิเสธเนื้อเยื่อหรืออวัยวะทั้งเปลี่ยนมาใหม่ ขณะเดียวกัน การที่คนไข้ต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกันตลอดชีวิตก็อาจเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อหรือมะเร็งโดยเฉพาะคนไข้ที่อายุมาก

      ส่วนผลต่อจิตใจจากการผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าเป็นอีกประเด็นที่ไม่มีใครรู้แน่ชัด และหลายฝ่ายก็กังวลว่า ที่สุดแล้วผู้รับบริจาคอาจได้รับเพียง “หน้ากากใบหน้า” ที่ไม่สามารถแสดงอารมณ์ความรู้สึกได้ ที่สำคัญ คนไข้อาจเผชิญสถานการณ์ “สยดสยอง” หากผิวหนังที่รับมาเกิดลอกหลุดเผยให้เห็นเนื้อสด ๆ และต้องทำศัลยกรรมฟื้นฟูแบบปกติอีก เห็นไหมครับว่าแม้จะมีความก้าวหน้าแต่ก็ยังยุ่งยากและไม่ได้ผลแบบชัดเจนนะครับ

      ดังนั้นใครที่คิดอยากจะผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยนะจ๊ะ ที่สำคัญในทางกฎหมายเขาคงต้องสอบสวนกันพอสมควร ว่า น.ส.คนหนึ่งหายตัวไปอย่างลึกลับ วันดีคืนดีก็มีอีกคนหนึ่งปรากฏ ที่เคยเห็นในเมืองไทยก็มีแต่คดีสวมบัตรประชาชนคนตายของสาวประเภทสอง เพียงเพื่อต้องการใช้คำนำหน้านามว่า นส. ซึ่งก็เป็นความผิดตาม พ.ร.บ.บัตรประชาชน และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับทะเบียนราษฎร รวมทั้งการปลอมแปลงเอกสารทางราชการ และความผิดของเจ้าพนักงานที่ให้ความร่วมมือในการปลอมแปลงด้วยนะครับ

      หมอร่วมมือกับ...อาชญากร

      สำหรับบ้านเราเทคโนโลยีในเรื่องนี้ยังไปไม่ถึงขนาดผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้านะครับ จะมีก็เพียงแต่ศัลยกรรมความงาม หรือไม่ก็ผ่าตัดตกแต่งใบหน้าจากอุบัติเหตุหรือโรคต่าง ๆ แต่ถ้าหากมีเหตุเช่น มีคุณหมอที่ร่วมมือกับอาชญากร ซึ่งหลบหนีคดี ผ่าตัดเปลี่ยนแปลงใบหน้า เพื่อผลในทางหลบหนีคดี แบบนี้คุณหมอมีความผิดตามกฎหมายอาญาฐานเป็นผู้สนับสนุนในการกระทำความผิดของอาชญากรดังกล่าวได้หรือไม่เช่นนั้นคุณหมอก็อาจมีความผิดฐานเป็นตัวการร่วมในการกระทำผิดด้วยถ้าหากคุณหมอรู้เห็นเป็นใจถึงการกระทำและแบ่งแยกหน้าที่กับอาชญากรคนดังกล่าวตั้งแต่ต้นเพราะในฐานะหมอ ก่อนทำการผ่าตัดใด ๆ เขาต้องพิจารณาเหตุผลของคนไข้ ว่ามีความจำเป็นหรือไม่เพียงใด

      เช่นอย่างการผ่าตัดแปลงเพศ เขายังต้องทดสอบทางจิตเลยนะครับว่า นายสมชายนั้นจิตใจแท้จริงแล้วเป็น นส.สมหญิง ไม่ใช่นายสมชายอย่างรูปลักษณ์ภายนอก แล้วคิดดูสิครับว่าถ้าคุณเป็นหมอ มีคนเดินเข้ามาหาคุณแล้วให้ผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าให้ ใช่ว่าจะผ่าได้เลยนะครับ

       อย่างไรก็ตามกฎหมายไทยก็ยังไม่มีข้อกฎหมายในเรื่องการผ่าตัดเปลี่ยนแปลงใบหน้าอย่างชัดเจน (ไม่ใช่ศัลยกรรมบางส่วน) แต่ก็น่าเป็นห่วงนะครับ เพราะจากเทคโนโลยีทางการผ่าตัดนั้น คุณหมอหลายท่านบอกกับผมว่าการผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าน่าจะทำได้ง่ายกว่าการต่อนิ้วมาก เนื่องจากเส้นเลือดบนใบหน้าของคนเราใหญ่กว่าเส้นเลือดที่นิ้วมือเสียอีก ทำให้สามารถใช้เทคนิคที่ประณีตซับซ้อนน้อยกว่าการผ่าตัดอย่างอื่น
ฆาตรกรรม...อำพราง

     ส่วนผู้ร้ายบางคนที่คิดจะก่อเหตุต่าง ๆ นา ๆ เช่น ต้องการฆ่าคน ลักทรัพย์ หรือทำความผิดอื่นใด โดยให้ผู้อื่นเข้าใจไปว่าคนที่ทำผิดเป็นบุคคลที่ 3 ไม่ใช่ตัวเขา ด้วยการศัลยกรรมให้เหมือนใบหน้าคนนั้น (ชนิดที่ว่าตั้งใจ) แบบนี้ถือเป็นคดีอุจฉกรรจ์เลยนะครับ ท่านผู้อ่านหลายคนก็อาจจะถามว่าคดีอุจฉกรรจ์นี่เป็นอย่างไร มันก็คือคดีที่ต้องรับโทษแบบสุด ๆ ของโทษทัณฑ์ที่ต้องได้รับในคดีนั้น ๆ เลย เช่น คุณปลอมแปลงใบหน้าเป็นอีกคนหนึ่งแล้วไปฆ่าคน แบบนี้โทษสูงสุดของเจตนาฆ่าผู้อื่นคือประหารชีวิตก็จะรอคุณอยู่แล้วนะครับ

      ใบหน้าแม่สวย…ใบหน้าลูกขี้เหร่  
  
      กลางเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ผมอ่านข่าวของจีนแผ่นดินใหญ่ข่าวหนึ่งน่าสนใจมาก เพราะเป็นเรื่องของอาหมวยสาวใหญ่คนหนึ่งเธออายุเกือบ 30 ปี แล้วครับ แต่ว่าไม่มีแฟนเพราะหน้าตาขี้เหร่เหลือใจ เธอก็เลยลงทุนบินไปทำศัลยกรรมถึงเกาหลี กลับมาเลยสวยเด้ง จนไปถูกตาต้องใจหนุ่มจีนคนหนึ่งถึงขั้นร่วมหอลงโรง (โดยที่ไม่ได้บอกหนุ่มจีนคนนั้นว่า ใบหน้าที่สวย ๆ นี่ ฉันผ่านมีดหมอมานะยะ) ต่อมาเมื่อมีลูกสาว ชายหนุ่มถึงกับผงะ และคิดว่าเธอต้องไปมีชู้แน่นอน เพราะลูกสาวหน้าตาขี้เหร่มาก สุดท้ายสาวเจ้าก็ต้องบอกความจริงว่าใบหน้าที่แท้จริงของเธอ ก็เหมือนกับใบหน้าลูกสาวที่ขี้เหร่นี่แหละ เพียงแต่ที่ผ่านมาเธอไปทำศัลยกรรมเสริมความงามให้สวย คุณผู้อ่าน Lisa เชื่อไหมครับว่าเพราะเหตุนี้แหละเลยทำให้คุณสามียอมรับไม่ได้ที่ถูกหลอก (ล่อ) ด้วยมีดหมอ จึงขอหย่าและเรียกค่าสินสอนทองหมั้นคืน ท้ายที่สุดแล้วศาลจีนก็ให้หย่า ส่วนคุณผู้หญิงหน้าสวยด้วยหมอ ก็ต้องตามหารักแท้กันต่อไป ส่วนลูกที่ขี้เหร่ข่าวไม่ได้พูดถึงครับ

      ถามว่าถ้าเรื่องนี้เกิดขึ้นที่เมืองไทยจะได้หย่าไหมหนอ ต้องเรียนอย่างนี้ครับว่ากฎหมายไทยนั้นต้องการรักษาสถานภาพของการเป็นครอบครัวไว้ให้ยืนยาวที่สุด (เว้นแต่ว่าการดำรงอยู่ของครอบครัวนั้นเต็มไปด้วยความทุกข์ทรมานและเป็นครอบครัวที่ผู้หญิงหรือผู้ชายมาเป็นคนที่สอง สาม สี่ ห้า...) โดยเฉพาะถ้ามีลูกด้วยกันแล้ว และเหตุแห่งการปกปิดความจริงก็ไม่สามารถใช้เป็นเหตุฟ้องหย่าได้ง่าย ๆ นะครับ เพราะไม่เข้าลักษณะใด ๆ ตรง ๆ ของเหตุของการหย่าตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516
จะเกี่ยวข้องก็ในวรรค 3 ของกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 ทีว่า “สามีหรือภรรยาทำร้าย ทรมานร่างกายหรือจิตใจหรือหมิ่นประมาทหรือเหยียดหยามอีกฝ่ายหนึ่ง หรือบุพการีของอีกฝ่ายหนึ่ง ทั้งนี้ ถ้าเป็นการร้ายแรง อีกฝ่ายหนึ่งฟ้องหย่าได้” แต่ก็ต้องให้ศาลพิจารณาว่าการผ่าตัดศัลยกรรมใบหน้าโดยไม่ให้คุณผู้ชายทราบก่อนแต่งงานเป็นการทำร้ายจิตใจ หรือเหยียดหยามคุณผู้ชายอย่างรุนแรงไหม ซึ่งก็แล้วแต่ศาลจะตัดสินตามฐานานุรูปของคู่สามีภรรยาคู่นั้นนะครับ 

      แม้เนื้อหาในคอลัมน์ “Woman & Law” ของ Lisa ฉบับนี้ หลายประเด็นยังไม่ชัดเจน แต่ผมก็เชื่อว่าจะเป็นแนวทางให้หลาย ๆ คนที่คิดจะทำศัลยกรรม (แบบมากเกินไป) ต้องหันมาพิจารณาผลดีผลเสีย เพราะถ้าเราคิดจะหนีตัวเองด้วยการผ่าตัดเปลี่ยนแปลงใบหน้า หรือเปลี่ยนอวัยวะใด ๆ แต่สิ่งหนึ่งมันจะฟ้องเราอยู่ตลอดนั่นคือความคิดและจิตใจครับ ดังนั้นเป็นตัวของตัวเองในทุกเรื่องอย่างมีขอบเขตดีที่สุดครับ และถ้าคิดจะผ่าตัดทำศัลยกรรม ก็ลองถามความเห็นของคนข้างตัวหน่อยนะครับ เพราะบางครั้งเขาอาจชอบที่จิตใจคุณไม่ใช่ร่างกายเลยก็ได้ครับ

     @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

เมื่อคิดเดินทาง...ไปต่างประเทศ( Lisa ฉ.15/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

      คุณผู้อ่าน Lisa สังเกตไหมครับว่า ปัจจุบันนี้การแสดงออกถึงความสามารถหรือการแสวงหาความรู้ ชื่อเสียง เงินทองแค่แผ่นดินไทยไม่เพียงพอแล้วนะครับ อย่างสมัยก่อนถ้าเด็กต่างจังหวัดคนไหนได้เข้ามาเรียนหนังสือในกรุงเทพฯ ก็สุดเท่ห์แล้วครับ แต่ตอนนี้เรียนที่กรุงเทพฯ ธรรมดามาก ใคร ๆ ก็เข้ามาเรียนได้ ค่านิยมอีกอย่างหนึ่งไม่ว่าจะเป็นเด็กต่างจังหวัดหรือเด็กกรุงเทพฯ ยังไงต้องไปศึกษาต่อต่างประเทศให้ได้ ยิ่งถ้าเป็นอังกฤษ หรือสหรัฐฯ ภาษีความเป็นนักเรียนนอกจะดีกว่าชาติอื่น ๆ เลยนะครับ หรือในแวดวงบันเทิงนักร้องนักแสดงคนไหนมีชื่อเสียงบ้านเราก็จะเรียกว่าซูเปอร์สตาร์ แต่ปัจจุบันนี้พอโด่งดังที่เมืองไทยก็ต้องโกอินเตอร์ ไปรับงานแสดง งานเดินแบบหรือร้องเพลงให้ชาวต่างประเทศได้ชื่นชมในฝีมือคนไทย แบบนี้ถึงจะเจ๋งจริงในวงการบันเทิง (เราจึงมักจะได้ยินคำถามของนักข่าวที่ถามดารา หรือนักร้องดัง ๆ เสมอ ๆ ว่า “จะโกอินเตอร์เมื่อไหร่”

      แม้แต่บริษัทฯ ห้างร้านสมัยก่อนอาศัยขายสินค้าทั่วประเทศได้ ก็ถือว่าเป็นธุรกิจขนาดใหญ่แล้ว แต่ปัจจุบันไม่ใช่ครับ บริษัทฯ ใหญ่ ๆ ก็ต้องออกไปทำมาค้าขายนอกประเทศ เผลอ ๆ มีการร่วมทุนกับกลุ่มธุรกิจต่างชาติ เพราะยังมีตลาดซื้อขายสินค้าทั่วโลกรออยู่ หลังจากที่แทบทุกประเทศของโลกใบนี้เปิดเขตการค้าเสรี ใครใคร่ค้า ค้า ใครใคร่ขาย ขาย (แต่ก็มีขอบเขตเหมือนกันนะครับ) จนเดี๋ยวนี้ผมไม่แน่ใจแล้วครับว่าบริษัทฯ ไหนบ้างที่มีสัญชาติไทย เชื้อชาติไทยเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์

      ทำไมต้อง...โกอินเตอร์
      คำถามของผมก็คือทำไมเราต้องโกอินเตอร์ เสียงลูกสาวตะโกนตอบมาว่า ก็ประเทศเรายังด้อยกว่าประเทศอื่นเขานะสิป๊า (ยอมรับเถอะครับว่าเรายังเป็นประเทศด้อยพัฒนา) ทั้งเรื่องการเรียน ความรู้ทางธุรกิจ ความเชี่ยวชาญในความเป็นมืออาชีพของแต่ละสาขาวิชาชีพ ที่สำคัญในเมื่อโลกทั้งโลกเขาหมุนไปด้วยกระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) เราจะทำตัวเป็นประเทศโดดเดี่ยวไม่ยุ่งเกี่ยวกับใครคงไม่ได้ และในเมื่อเราพัฒนายังไม่ถึงเขา เราก็ต้องเดินทางไปต่างประเทศด้วยเหตุผลต่าง ๆ นานา ทั้งไปศึกษาต่อ ไปทำมาค้าขาย ไปทำงาน ไปท่องเที่ยวดูบ้านดูเมืองดูผู้คน ไปหาคู่ (อย่าหัวเราะครับ เพราะผมก็เห็นสาวไทยเบื่อผู้ชายไทย และอยากมีคู่ต่างชาติเยอะแยะ) สารพัดเหตุผลของการเดินทางไปแต่ละประเทศ แต่การเดินทางออกนอกราชอาณาจักรไทยไปยังนานาประเทศ เรามีความจำเป็นต้องรู้จักกับคำว่าหนังสือเดินทาง (passport) และการทำวีซ่า (visa) ซึ่งเป็นพื้นฐานเบื้องต้นก่อนการโกอินเตอร์เพื่อการสร้างฝันของแต่ละคนครับ

     ไปต่างประเทศ...ต้องมีหนังสือเดินทาง
     เหตุที่ต้องมีหนังสือเดินทางเมื่อต้องเดินทางออกนอกประเทศ ก็เพราะหนังสือเดินทางส่วนใหญ่จะมีหมายเหตุจากประเทศที่เป็นผู้ออกหนังสือเดินทางให้ โดยชี้แจงว่าผู้ถือหนังสือเดินทางเป็นพลเมืองของประเทศนั้นและขอความกรุณาให้พลเมืองของประเทศตนสามารถผ่านเข้าไปในประเทศได้และได้รับการปฏิบัติต่อผู้ถือหนังสือเป็นไปตามธรรมเนียมปฏิบัติของนานาชาติ นั่นก็คือการที่คุณได้รับการยืนยันว่าคุณเป็นใคร มาจากไหน นอกจากนั้นความทันสมัยของเทคโนโลยี่ทำให้ปัจจุบันรูปแบบหนังสือเดินทางของประเทศต่าง ๆ จะมีมาตรฐานเดียวกันคือมีข้อมูลทางชีวภาพ (biometric passport) ได้แก่ลายนิ้วมือ กรุ๊ปเลือด ส่วนสูง ใบหน้าซึ่งเขาสามารถตรวจสอบผ่านระบบออนไลน์ได้ทั่วโลกเลยนะครับ ส่วนวีซ่านั้นคือการขอรับการประทับตราเพื่อเดินทางไปต่างประเทศ โดยการขอวีซ่าก็จะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของแต่ละประเทศที่เราจะไป (แปลว่าคุณต้องไปทำหนังสือเดินทางที่กระทรวงการต่างประเทศหรือสาขาก่อนที่คุณจะไปขอวีซ่าที่สถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศที่เราจะไปครับ) ส่วนใหญ่ถ้าคุณไปเที่ยวโดยผ่านการซื้อทัวร์กับบริษัทจัดนำเที่ยวก็จะไม่ค่อยมีปัญหาครับ เพราะบริษัททัวร์จะดำเนินการแทนคุณ แต่หากคุณเดินทางไปเองอาจจะยุ่งยากนิดหน่อยครับ (ขึ้นอยู่กับประเทศที่คุณจะไป)

      อายุหนังสือเดินทาง...5 ปี
      โดยปกติแล้วอายุของหนังสือเดินทางมีระยะเวลา 5 ปีครับ ไม่ว่าจะเป็นหนังสือเดินทางของบุคคลธรรมดาที่บรรลุนิติภาวะแล้ว (หน้าปกสีแดงเลือดหมู) หนังสือเดินทางราชการ (หน้าปกสีน้ำเงินเข้ม/ผู้ถือต้องใช้ในราชการเท่านั้น ไม่สามารถนำไปใช้ในการเดินทางส่วนตัว โดยมีข้อกำหนดออกเฉพาะข้าราชการ เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่จัดตั้งตามรัฐธรรมนูญ สมาชิกรัฐสภาซึ่งเดินทางไปราชการในต่างประเทศ และบุคคลอื่นใดที่เดินทางเพื่อทำประโยชน์แก่ทางราชการตามที่กระทรวงการต่างประเทศอนุมัติ) และหนังสือเดินทางทูต (หน้าปกสีแดงสด/มีข้อกำหนดออกให้เฉพาะบุคคล) ส่วนหนังสือเดินทางของพระ ออกให้สำหรับพระภิกษุและสามเณรที่ได้รับอนุญาตให้เดินทางไปต่างประเทศตามนัยระเบียบมหาเถรสมาคม อันนี้ก็ขึ้นอยู่กับระเบียบของมหาเถรสมาคม ส่วนหนังสือเดินทางเพื่อไปประกอบพิธีฮัจญ์ที่ออกให้ชาวมุสลิมที่เพื่อเดินทางไปประกอบพิธีฮัจญ์ หนังสือเดินทางประเภทนี้จะมีอายุ 2 ปีเท่านั้นครับ

      เอกสารเพื่อยื่นขอ...หนังสือเดินทางธรรมดา
     โดยทั่วไปแล้วบุคคลธรรมดาอย่างผมและคุณผู้อ่าน Lisa ที่บรรลุนิติภาวะแล้วเราก็คงขอหนังสือเดินทางธรรมดาซึ่งต้องใช้เอกสารประกอบการยื่นคำขอคือ บัตรประจำตัวประชาชนที่ยังมีอายุใช้งาน หรือ บัตรข้าราชการ หรือ บัตรประจำตัวที่ใช้แทนตามกฎกระทรวงมหาดไทยฉบับจริง (ในกรณีที่เป็นบัตรข้าราชการให้นำสำเนาทะเบียนบ้านมาด้วยครับ) และหากคุณผู้อ่านแก้ไขชื่อ สกุล หรือวันเดือนปีเกิด ฯลฯ ซึ่งไม่ตรงกับบัตรประชาชนให้นำหลักฐานการแก้ไขที่เกี่ยวข้องมาแสดงด้วย นอกจากนี้ต้องเตรียมเงินมาเพื่อเสียค่าธรรมเนียมในการทำหนังสือเดินทาง 1,000 บาทขาดตัวครับ

      ผู้เยาว์อายุ 15-20 ปี...ทำหนังสือเดินทาง
      กรณีที่เด็กมีอายุ 15 ปีขึ้นไปแต่ยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์ นั่นแปลว่าเขาทำบัตรประชาชนแล้วเขาจึงเป็นวัยรุ่นที่สามารถติดต่อขอทำหนังสือเดินทางด้วยตนเองได้เลยครับ แต่ต้องมีหนังสือยินยอมของพ่อและแม่ หรือผู้มีอำนาจปกครองที่ยินยอมให้เขาเดินทางไปต่างประเทศได้ โดยหนังสือยินยอมนั้นต้องผ่านการรับรองจากอำเภอหรือเขตมาแสดงประกอบการยื่นคำร้องด้วยนะครับ ซึ่งหากไม่มีหนังสือยินยอมของพ่อและแม่หรือผู้มีอำนาจปกครองผู้เยาว์ บุคคลเหล่านี้ต้องจูงมือกันมาลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่ในวันที่ยื่นคำร้อง (หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมาไม่ได้ ให้มาลงนามในวันรับเล่มหรือมีหนังสือยินยอมจากฝ่ายที่มาไม่ได้มาแสดงก็ได้)

      ส่วนเอกสารที่นำมายื่นขอหนังสือเดินทางคือ บัตรประจำตัวประชาชนที่ยังมีอายุใช้งาน หากพ่อแม่มาไม่ได้ก็ต้องมีหนังสือยินยอมให้ผู้เยาว์เดินทางไปต่างประเทศที่ผ่านการรับรองจากอำเภอ/เขต และบัตรประจำตัวประชาชนของผู้ปกครองพร้อมรับรองสำเนาถูกต้อง หากมีการเปลี่ยนชื่อเปลี่ยนนามสกุลก็ต้องมีหลักฐานใบเปลี่ยนชื่อ เปลี่ยนนามสกุล เอกสารหลักฐานการรับรองบุตรหรือรับบุตรบุญธรรม ทะเบียนบ้าน คำสั่งศาลกรณีระบุผู้มีอำนาจปกครองแทนบิดามารดา เป็นต้น อย่างไรก็ตามเอกสารพวกนี้ต้องเป็นต้นฉบับ และหากเป็นสำเนาต้องผ่านการรับรองสำเนาถูกต้องจากหน่วยงานที่ออกเอกสารดังกล่าวเท่านั้นครับ (ไม่ใช่รับรองโดยเจ้าของเอกสาร)

     ผู้เยาว์อายุต่ำกว่า 15 ปี...ทำหนังสือเดินทาง
     ยิ่งอายุต่ำกว่า 15 ปี แบบนี้ยิ่งมีรายละเอียดในการทำหนังสือเดินทางครับ ซึ่งผมว่าคงช่วยให้คุณพ่อคุณแม่ที่คิดจะส่งลูกไปเรียนซัมเมอร์ หรือไปเรียนต่างประเทศเป็นเรื่องเป็นราว จะได้นำไปใช้ประโยชน์สำหรับการโกอินเตอร์ของลูกหลาน โดยคุณพ่อและคุณแม่ต้องจูงมือลูกหลานพร้อมทั้งนำใบเกิด (สูติบัตร) ฉบับจริงมาแสดง หากเป็นสำเนาต้องได้รับการรับรองสำเนาถูกต้องจากอำเภอ/เขตมาแสดงพร้อมผู้มีอำนาจปกครอง หากผู้มีอำนาจปกครองไม่สามารถมาดำเนินการได้ สามารถมอบอำนาจให้ผู้อื่นมาดำเนินการแทนได้ แต่ต้องมีหนังสือมอบอำนาจและหนังสือยินยอมให้ผู้เยาว์เดินทางไปต่างประเทศพร้อมทั้งบัตรประจำตัวประชาชนของพ่อแม่และ/หรือผู้มีอำนาจปกครองฉบับจริงมาแสดง ทั้งนี้หนังสือมอบอำนาจและหนังสือยินยอมให้ผู้เยาว์เดินทางไปต่างประเทศต้องผ่านการรับรองจากอำเภอหรือเขตด้วยนะครับ

     ผู้เยาว์ที่พ่อแม่...ไม่จดทะเบียนสมรส
     กรณีที่ผู้เยาว์ที่เกิดจากพ่อแม่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกัน แบบนี้คุณแม่สามารถลงนามให้ลูกเดินทางไปต่างประเทศได้ฝ่ายเดียวเลยนะครับ โดยให้ทำบันทึกคำให้การจากอำเภอหรือเขตยืนยันว่าไม่ได้จดทะเบียนสมรสพร้อมแสดงหลักฐานบัตรประจำตัวประชาชนที่มีอายุใช้งานอยู่ และมีคำนำหน้านามของแม่เป็น “นางสาว” ต่อเจ้าหน้าที่รับคำร้องครับ สำหรับคุณแม่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสแต่ใช้คำนำหน้าว่า “นาง” ก็สามารถลงนามให้ลูกเดินทางไปต่างประเทศได้ฝ่ายเดียวโดยนำหนังสือรับรองการอุปการะบุตรแต่เพียงผู้เดียวจากอำเภอหรือเขตมาแสดง

     จะเห็นได้ว่ากรณีพ่อแม่ไม่จดทะเบียนสมรสคุณแม่เป็นฝ่ายเดียวที่สามารถลงนามให้ลูกเดินทางไปต่างประเทศได้นะครับ เว้นเสียแต่ว่าคุณพ่อมีคำสั่งศาลมาแสดงว่าคุณพ่อเป็นผู้อุปการะผู้เยาว์แต่ผู้เดียว ส่วนคุณพ่อคุณแม่ที่ได้ยกผู้เยาว์ให้เป็นลูกบุญธรรมของผู้อื่นแล้ว ไม่สามารถลงนามแทนพ่อแม่บุญธรรมได้ต้องให้พ่อแม่บุญธรรมเป็นผู้ลงนามเท่านั้นครับ

     เหล่านี้เป็นเพียงพื้นฐานในการทำหนังสือเดินทางเท่านั้น ยังมีรายละเอียดของการขอวีซ่า ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของแต่ละประเทศ โดยคุณผู้อ่าน Lisa สามารถหารายละเอียดได้ที่กระทรวงการต่างประเทศ และสถานทูตของประเทศที่คุณจะเดินทางไปได้ แต่คุณผู้อ่านครับบางประเทศคุณไม่ต้องขอวีซ่าหากคุณเดินทางไปพำนักอยู่ประเทศนั้น ๆ เพียง 2 สัปดาห์- 3 เดือน ลองเข้าไปดูรายละเอียดที่เว็บไซต์ของกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศนะครับ

       @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

เมื่อผู้อื่นมองว่าคุณ...เป็นสาวแกร่ง (Lisa ฉ.19/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

     ปัจจุบันนี้ผู้หญิงที่มีความสามารถของเมืองไทยมีอยู่เต็มบ้านเต็มเมืองไปหมดเลยครับ เพราะไม่ว่าจะหันไปมองวงการไหนก็จะมีผู้หญิงแกร่งผู้หญิงเก่งกันทั้งนั้น ไม่เว้นแม้แต่วงการนักกฎหมาย ที่เห็นกันอยู่บ่อย ๆ ในช่วงที่ผ่านมาก็ท่านสดศรี สัตยธรรม คณะกรรมการ กกต. ไงหล่ะครับ หรือไม่ก็คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ คุณหมอนักนิติวิทยาศาสตร์ที่แทบทุกฝ่ายให้การยอมรับว่าเธอทำงานด้วยความบริสุทธิ์ยุติธรรมพอ ๆ กับสีสันที่สดใสของเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายของเธอนั่นแหละครับ ยิ่งหันไปมองวงการการเมือง โดยเฉพาะผลการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาของกรุงเทพฯ เมื่อ มี.ค. 2551 ที่ผ่านมา คุณรสนา โตสิตระกูล เธอก็ครองจิตใจคนกรุงเทพฯ ได้รับการเลือกตั้งจนเป็นสมาชิกสภาสูงตัวแทนคนกรุงเทพฯ ไปแล้วครับ ผมเกริ่นยาวถึงเรื่องผู้หญิงแกร่งก็เพราะว่าคอลัมน์ woman & law ใน Lisa ฉบับนี้จะพูดคุยกับคุณผู้อ่านถึงเรื่องราวของหญิงแกร่งครับ

      ผู้หญิงกับความแกร่ง

      แม้ว่าโดยส่วนใหญ่แล้วเวลาที่เราคิดถึงคำว่าผู้หญิง เราก็จะคิดถึงความอ่อนโยน และต้องการการปกป้องจากบุคคลอื่น ซึ่งก็จะแตกต่างจากเพศชายที่เป็นเพศที่บึกบึนเข้มแข็ง และต้องเป็นฝ่ายที่ปกป้องคุ้มครองผู้หญิง อย่างไรก็ตามเมื่อยุคสมัยเปลี่ยนแปลงไป ผู้หญิงจะคอยให้ผู้ชายปกป้องอยู่ฝ่ายเดียวก็คงไม่ได้ ที่สำคัญอย่างที่เรารู้กันว่าอัตราการเกิดของผู้ชายนั้นลดน้อยลงมากเมื่อเทียบกับผู้หญิง ดังนั้น ผู้หญิงก็ต้องเป็นฝ่ายลุกขึ้นมาปกป้องคุ้มครองตัวเองบ้าง ไม่ว่าจะเป็นการฝึกปรือความคิด สติปัญญาด้วยการเรียน การศึกษาเพื่อป้องกันการถูกหลอก หาเลี้ยงตัวเองและครอบครัว ฯลฯ หรือผู้หญิงก็ต้องปกป้องตัวเองจากบรรดาอาชญากรด้วยการฝึกปรือกำลัง ศิลปะการต่อสู้ประเภทมวยไทย เทควันโด ฯลฯ เหล่านี้คือการปรับตัวตามสิ่งแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปครับ

      เมื่อผู้หญิงพึ่งพาตัวเองได้มากขึ้น หลาย ๆ คนก็อาจมองว่าสงสัยผู้ชายคงถูกลดบทบาทลงแล้วกระมั้ง ไม่หรอกครับเพราะฮอร์โมนในตัวเพศหญิงเขาก็มีความอ่อนโยนอยู่แล้ว และผู้หญิงแกร่งที่ฉลาดเขาจะรู้ว่าควรจะแสดงความเข้มแข็งและอ่อนโยนเมื่อไหร่ มากน้อยเพียงใดและกับใคร นอกจากนี้ต้องบอกไว้เลยว่าคำว่าผู้หญิงแกร่งนั้นแตกต่างจากผู้หญิงก้าวร้าวนะครับ เพราะก้าวร้าวนั้นคือกิริยาและวาจาที่กระด้างล่วงเกินผู้อื่น ส่วนแกร่งนั้นเป็นความเข้มแข็งทนทานที่เธอจะไม่หวั่นไหว หรือรับมือได้กับทุกสถานการณ์ครับ

      แกร่งมาก...ผู้ชายถอย
      ปัญหาหนึ่งของผู้หญิงที่มีความแกร่งก็คือ เธออาจจะไม่ค่อยมีผู้ชายกล้าจีบ ด้วยเหตุผลหลายอย่าง เช่น ชายหนุ่มอาจกลัวว่าต้องใช้พละกำลังในการจีบอย่างมากมายก่ายกอง หรือเกรงว่าถ้าสาวแกร่งไม่พอใจอาจถูกไล่ตะเพิดได้ง่าย ๆ หนักหนาสาหัสสาวแกร่งบางคนที่เป็นประเภททำงานตัวเป็นเกลียวหัวเป็นน็อต จนไม่ค่อยได้สนใจแต่งเนื้อแต่งตัว อาจถูกมองว่าเป็นสาวทอมบอยไปโน่นเลยครับ

     ดังนั้น สาวแกร่งทั้งหลาย จำเอาไว้นะครับว่าผู้ชายส่วนใหญ่เขาอาจจะมองรูปลักษณ์ภายนอกก่อน ส่วนนิสัยก็ค่อย ๆ ศึกษากันภายหลัง ดังนั้น เป็นผู้หญิงอย่างไรเสียก็ควรทำตัวอ่อนโยนไว้ เช่นถ้าต้องเข็นรถ ย้ายโต๊ะ ย้ายตู้ในที่ทำงานก็กรุณาให้ชายหนุ่มเขาช่วย (ก่อน) อย่าไปทำตัวว่าอะไร ๆ คุณก็ทำได้หมด เผื่อพื้นที่หรือโอกาสให้คุณผู้ชายเขาได้โชว์ความสามารถ โชว์น้ำใจให้คุณบ้าง แต่ก็มีผู้ชายอยู่จำพวกหนึ่งซึ่งสาวแกร่งต้องระวัง นั่นก็คือบรรดาผู้ชายประเภทหนุ่มชาวเกาะ ที่เล็งแต่สาวที่เขาหวังพึ่งพา โดยเฉพาะสาวแกร่งตำแหน่งงานสูง ๆ เงินเดือนดี ๆ ต้องระวังหนุ่มชาวเกาะเป็นพิเศษด้วยนะจ๊ะ

     ชีวิตสมรส...ของสาวแกร่ง

     ผู้ชายที่ได้แต่งงานกับสาวแกร่งเหมือนถูกล๊อตเตอรี่รางวัลที่หนึ่งครับ เพราะสาวเจ้าประเภทนี้จะช่วยคุณผู้ชายฟันฝ่าอุปสรรคในทุกรูปแบบชนิดที่ว่าเปลก็ไกว ดาบก็แกว่งนั่นแหละครับ และหากคุณผู้ชายคนนั้นเป็นคนที่ไม่เห็นแก่ตัว ช่วยคุณผู้หญิงทำมาหากินผัวหาบเมียคอน รับรองเป็นคู่แต่งงานที่สมบูรณ์แบบ

      แต่ถ้าหากว่าคุณสาวแกร่งโชคร้ายไปแต่งงานกับหนุ่มชาวเกาะ ที่วัน ๆ ไม่ยอมทำการทำงาน (ก็เห็นเมียทำงานเก่งได้เงินตั้งเยอะตั้งแยะ) แถมยังหัวหมอแบบเข้าใจข้อกฎหมายผิด ๆ ว่า หากจดทะเบียนสมรสกับสาวแกร่งที่มีเงินเดือนเยอะ ๆ แล้ว แม้เขาไม่ทำการทำงาน สาวแกร่งก็ต้องมีหน้าที่เลี้ยงดูสามีตามกฎหมาย

      ประทานโทษครับคุณผู้ชาย ตามกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1461 ระบุว่า”สามีภรรยาต้องช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูกันตามความสามารถและฐานะของตน” ดังนั้น คุณจะให้สาวแกร่งเลี้ยงดูคุณฝ่ายเดียวก็ต่อเมื่อคุณตกงานด้วยเหตุจำเป็น หรือรายได้จากงานที่คุณพยายามทำนั้นยังไม่พอเลี้ยงดูตัวคุณผู้ชายนั่นแหละครับ 

      ยกเว้นแต่ว่าหากภรรยาสาวแกร่งเธอเผลอไผลใจกายไปมีชายอื่น จนกระทั่งสามีฟ้องหย่าโทษฐานมีชู้ สามีที่มีฐานะด้อยกว่าเธอนั้นสามารถร้องขอให้ศาลสั่งให้อดีตภรรยาจ่ายค่าเลี้ยงดูได้นะครับ แต่เท่าที่ผมอยู่ในแวดวงกฎหมาย ผมยังไม่เคยเห็นชายไทยคนไหนฟ้องร้องเรียกค่าเลี้ยงดูจากอดีตภรรยา แม้ว่ากฎหมายจะอนุญาตให้ใช้สิทธินั้นก็ตาม ผมว่าแม้ชายไทยจะจน ก็ไม่ยอมเสียศักดิ์ศรีความเป็นชายไทยที่ต้องดูแลผู้หญิงนั่นแหละครับ มันจึงยังไม่มีคดีชายไทยฟ้องเรียกค่าเลี้ยงดูจากผู้หญิง

      ผู้หญิงแกร่งกับการเมือง

      มีอาชีพหนึ่งที่ผมเห็นว่าบรรดาสาวเก่ง สาวแกร่งควรจะต้องเข้าไปมีส่วนร่วมให้มากเพื่อประโยชน์ของประเทศชาติ นั่นก็คือการทำหน้าที่เป็นผู้กำหนดนโยบายด้วยการออกกฎหมาย ก็อาชีพสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอันทรงเกียรติไงหล่ะครับ ถ้าคุณผู้อ่านเป็นแฟนคอลัมน์นี้ คงจะสังเกตได้ว่า ผมมักจะเชียร์ให้คุณผู้หญิงเข้าไปทำหน้าที่นี้กันเยอะ ๆ ด้วยเหตุที่ว่าผู้หญิงแกร่งและมีอุดมการณ์นั้นมักจะไม่ค่อยคลอนแคลนง่ายเหมือนเพศชายครับ นอกจากนี้ผมยังมองไปในอนาคต หากคุณผู้ชายมีจำนวนน้อยลงตามสถิติ ดังนั้น คุณผู้หญิงควรเข้ามาทำความคุ้นเคยกับวงการนี้ให้มากขึ้น ที่สำคัญในรัฐธรรมนูญของไทยเราแทบทุกฉบับ สิทธิทางการเมืองของทั้งเพศหญิงและเพศชาย หรือเพศทางเลือกอื่น ๆ นั้นล้วนเท่าเทียมกันครับ ใช่ว่าพื้นที่ทางการเมืองจะเป็นของเพศชายเท่านั้น

      แต่จากสถิติคุณผู้หญิงไทยที่เข้ามาสู่แวดวงทางการเมืองยังน้อยมาก ล่าสุดในการเลือกตั้งเมื่อ ธ.ค. 2550 ที่ผ่านมา ประเทศไทยมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (ส.ส.) หญิง 56 คน จากจำนวน ส.ส.ทั้งชายและหญิง 480 คน ส่วนสมาชิกวุฒิสภา (ส.ว.) หญิง 24 คน จากจำนวน ส.ว.ทั้งหมด 150 คน แล้วยิ่งถ้าเรานำเอาจำนวนนักการเมืองผู้หญิงของไทยไปเปรียบเทียบกับเพื่อนบ้านเราแล้วเราแพ้เขาราบคาบเลยครับ เพราะเมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มประเทศในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 8 ประเทศที่เป็นสมาชิกสหภาพรัฐสภา ประเทศไทยมีสัดส่วนของนักการเมืองหญิงน้อยเป็นอันดับหก เราเอาชนะได้แค่อินโดนีเซีย และมาเลเซียเท่านั้นครับ
อำแดงเหมือน...ผู้หญิงนักสู้ในกฎหมาย

      ในประวัติศาสตร์กฎหมายไทยนั้น มีคดีในสมัยรัชกาลที่ 4 ซึ่งเป็นคดีคลาสสิกของนักเรียนกฎหมายแทบทุกคนนั่นก็คือคดีของผู้หญิงที่ชื่อ “อำแดงเหมือน” เจ้าของวลี “ผู้หญิงเป็นควาย ผู้ชายเป็นคน” เธอต่อสู้เพื่อสิทธิในการเลือกคู่ครองของเธอ จนถวายฎีกาต่อพระเจ้าอยู่หัว และนำมาซึ่งการแก้ไขกฎหมายในสมัยนั้นครับ

      เรื่องมีอยู่ว่าอำแดงเหมือนซึ่งมีอายุ 21 ปี รักใคร่ชอบพอกับนายริด โดยที่พ่อแม่ของอำแดงเหมือนไม่ทราบ (จะแอบรักกัน หรือพ่อแม่ทำเป็นไม่อยากรู้ไม่อยากเห็นก็ไม่ทราบครับ) ต่อมาพ่อแม่ของอำแดงเหมือนก็จับตัวอำแดงเหมือนแต่งงานกับนายภู แต่เธอไม่ยอม พ่อแม่จึงทุบตีและบีบบังคับให้เธอแต่งงานกับนายภู เท่านั้นยังไม่พอครับ พ่อแม่ยังได้สมคบกับนายภู ให้ฉุดคร่าลูกสาวตัวเองไปไว้ที่บ้านนายภูถึง 2 ครั้ง แต่เธอก็ดิ้นรน ยืนกราน ไม่ยอมเข้าไปในเรือนของนายภูและหลบหนีกลับมาบ้าน เมื่อมาถึงบ้าน พ่อแม่ก็ทุบตีและข่มขู่จะฆ่าเธอ

      เมื่อถูกบีบบังคับเช่นนี้ในที่สุดอำแดงเหมือนจึงหลบหนีไปอยู่บ้านนายริด หลังจากนั้นพ่อแม่ของอำแดงเหมือนก็ทำทีบอกให้นายริดพาผู้ใหญ่ไปสู่ขอขมาที่บ้านกำนัน แต่เมื่อนายริดและญาติผู้ใหญ่ไปถึงก็พบนายภูรออยู่ก่อนแล้วครับ แถมยังกักตัวญาติผู้ใหญ่ของนายริดไว้ที่บ้านกำนันอีก (ยิ่งกว่านิยายสมัยนี้อีกครับ)

      ต่อมาอำแดงเหมือน นายริดและพ่อแม่ของนายริด ก็ถูกหมายเรียกตัวไปยังศาลากลางเมืองนนทบุรี ทางการสอบสวนอำแดงเหมือนก็ให้การว่าไม่ได้รักใคร่ยอมเป็นเมียนายภู ทางการจึงให้นายภูสาบานว่าอำแดงเหมือนนั้นยินยอมเป็นเมียนายภูถ้านายภูสาบาน ก็ให้นายริดแพ้ความ แต่นายภูกลับไม่ยอมสาบานตัว ทางการจึงให้อำแดงเหมือน สาบานว่าไม่ได้ยอมเป็นเมียนายภู เพื่อให้คดีเลิกแล้วต่อกัน แต่นายภูกลับไม่ยอมให้อำแดงเหมือนสาบานอีก
เท่านั้นยังไม่พอครับนายภูยังยื่นฟ้องกล่าวหานายริด พ่อแม่และญาติผู้ใหญ่ของนายริด เพื่อบังคับให้นายริด ส่งตัวอำแดงเหมือนให้ทางการ แต่เธอก็ยังยืนยันตามเดิมว่า ไม่ได้เป็นภริยาของนายภู อำแดงเหมือนจึงถูกควบคุมตัว ในระหว่างนั้นแม่ของเธอก็ได้ขู่เข็ญให้เธอยอมเป็นเมียนายภู เธอจึงได้เร่งรัดให้ทางการพิจารณาคดีให้เสร็จ แต่เธอกลับถูกขัง และแกล้งใช้งานต่าง ๆ ทำให้ได้รับความเดือดร้อนอย่างมาก ในที่สุดอำแดงเหมือน จึงได้หนีมาถวายหนังสือฎีกา ว่าไม่ได้เป็นภริยาของนายภู และสมัครใจที่จะอยู่กินกับนายริด

      ท้ายที่สุดรัชกาลที่ 4 จึงมีพระบรมราชวินิจฉัยว่า "หญิงนั้นอายุก็มากถึง 20 ปีเสศแล้ว ควรจะเลือกหาผัวตามใจชอบของตนเองได้" แต่ให้นายริดจ่ายค่าเบี้ยละเมิด และค่าฤชาธรรมเนียมแก่พ่อแม่อำแดงเหมือน ส่วนนายภูให้เลิกอายัดและปล่อยตัวญาติผู้ใหญ่ของนายริด

      นอกจากนี้รัชกาลที่ 4 ยังมีพระบรมวินิจฉัยถึงสาเหตุที่พ่อแม่ของอำแดงเหมือนยอมให้นายภู มาฉุดคร่าตัวอำแดงเหมือนถึง 2 ครั้งว่าอาจเนื่องจากเหตุที่พ่อแม่ได้ทำหนังสือขายอำแดงเหมือนให้แก่นายภูไปแล้ว ซึ่งหากเป็นเช่นนั้น ได้ทรงตัดสินว่า "บิดามารดาไม่ได้เป็นเจ้าของผู้หญิง ดังหนึ่งคนเป็นเจ้าของโค กระบือ ช้าง ม้า จะตั้งราคาขายโดยชอบได้...เมื่อบิดามารดายากจนจะขายบุตร ต่อเมื่อบุตรยอมให้ขาย จึงขายได้ ถ้าไม่ยอมให้ขาย ก็ขายไม่ได้ ฤๅยอมให้ขาย ถ้าบุตรยอมรับนี่ (ปัจจุบันใช้หนี้) ค่าตัวเพียงไร ขายได้เพียงเท่านั้น กฎหมายเก่าอย่างไร ผิดไปจากนี้อย่าเอา"
 คดีอำแดงเหมือน...กับ กฎหมายปัจจุบัน

      เมื่อเทียบกับกฎหมายที่ใช้อยู่ทุกวันนี้ การแต่งงานจะทำได้เมื่อฝ่ายชายและฝ่ายหญิงอายุ 17 ปีบริบูรณ์ แต่กรณีมีเหตุสมควรศาลจะอนุญาต ให้ทำการสมรสก่อนได้ เช่นหญิงมีครรภ์ และผู้เยาว์จะทำการสมรส ต้องได้รับความยินยอมจากพ่อแม่ด้วย ถ้าพ่อแม่ไม่ยินยอมผู้เยาว์ก็ต้องไปขออนุญาตต่อศาล และการแต่งงานปัจจุบันพ่อแม่เริ่มลดบทบาทลงแล้วครับ และถ้าลูกยังไม่บรรลุนิติภาวะคืออายุยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์ พ่อแม่มีหน้าที่เพียงให้ความยินยอมเท่านั้น แต่จะบังคับผู้เยาว์ให้ตามใจพ่อแม่ไม่ได้แล้วครับ ที่สำคัญความยินยอมของพ่อแม่นั้นให้แล้วถอนไม่ได้นะครับ

      คอลัมน์ woman & law ใน Lisa ฉบับนี้ ผมพาคุณผู้อ่านย้อนกลับไปดูการต่อสู้ของสาวแกร่งในอดีตจนนำมาซึ่งการเปลี่ยนแปลงข้อกฎหมาย แล้วยิ่งเมื่อพิจารณาสังคมสมัยนี้ ผู้หญิงไทยแกร่งและเก่งขึ้นมาก แต่ก็ย้ำอีกครั้งนะครับว่าผู้ชายไทยส่วนใหญ่ยังชอบผู้หญิงแกร่งที่อ่อนโยนนะครับ

       @@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

ฤดูร้อน & สงกรานต์...ช่วงที่ต้องระวัง ( Lisa ฉ.14/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

      เมื่อถึงฤดูร้อนทีไร ทำให้ผมอยากจะไปเที่ยวน้ำตกหรือทะเลให้ชุ่มปอด เพื่อลดอาการร้อนรุ่มกายใจ และผมก็คิดว่าคุณผู้อ่าน Lisa หลาย ๆ ท่านก็คงคิดไม่ต่างจากผม (สังเกตได้จากใบลาพักร้อนของลูกน้องครับ) แต่ก็ใช่ว่าฤดูร้อนจะมีแต่ข้อเสียเพราะอุณหภูมิร้อนแรงเหลือกำลัง ข้อดีของหน้าร้อนก็มีนะครับ อย่างน้อยที่สุดต้นไม้ใบหญ้าโดยเฉพาะดอกไม้ฤดูร้อนบ้านเราก็ชูช่อสีสันสวยงามให้คนไทยได้ชื่นชม โดยเฉพาะตลอดสองข้างทางถนนซึ่งเวลาที่ผมขับรถไปที่ไหน ๆ กับลูกเมีย ก็ต้องคอยตอบคำถามที่ว่า “ต้นอะไรน่ะป๊า?”...ส่วนใหญ่ผมก็ตอบได้แค่ว่า “ไม่รู้” ยกเว้นแต่ต้นคูน ดอกสีเหลือง ๆ นี่แหละครับ ที่ผมเห็นมาแต่เล็ก ๆ เพราะมันบานเต็มไปหมดในช่วงฤดูร้อนแถวภาคอีสาน บ้านเกิดของผม

      ฤดูร้อน...ความหมายตามช่วงเวลา
      พูดถึงฤดูร้อนปีนี้ ผมคิดถึงประเทศจีนขึ้นมาเลยครับ เพราะเขากำลังจะเป็นเจ้าภาพกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อนครั้งที่ 29 (2008 Summer Olympics) ที่จะจัดขึ้นที่กรุงปักกิ่ง ระหว่างวันที่ 8 สิงหาคม ปี ค.ศ. 2008 (วันที่ 8 เดือน 8 ปี ค.ศ. 2008) - 24 สิงหาคม ปี ค.ศ. 2008 (ปีนี้แหละครับ) โอลิมปิกครั้งนี้ถือเป็นโอลิมปิกเกมส์ครั้งที่ 3 ของทวีปเอเชียเรา หลังจากที่ประเทศในทวีปเอเชียเป็นเจ้าภาพ 2 ครั้งก่อนหน้านี้ที่กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ในปี พ.ศ. 2507 และโอลิมปิกที่ กรุงโซล ประเทศเกาหลีใต้ ในปี พ.ศ. 2531 แม้ว่าช่วงเวลาที่จัดโอลิมปิกครั้งนี้จะเป็นช่วงฤดูร้อนในเมืองไทยของเรา แต่ผมเข้าใจว่าที่ปักกิ่งคงจะมีอากาศปลอดโปร่ง เหมาะสำหรับแข่งขันกีฬาระดับโลกก็เป็นได้ยิ่งทางจีนแถลงว่ามีความพร้อมอย่างเต็มที่ในการจัดการแข่งขันครั้งนี้ เพื่อแสดงศักยภาพของเขาให้ปรากฏแก่ชาวโลก ซึ่งเขาอ้างว่ากีฬาโอลิมปิกครั้งนี้อาจจะเรียกได้ว่าเป็น “อภิมหาโอลิมปิก” ทีเดียว

     เมื่อมีการนำเอาฤดูร้อนไปทำเป็นสัญลักษณ์กีฬาแล้ว ก็ทำให้ผมคิดถึงเพลงและหนังที่เกี่ยวกับฤดูร้อนครับ ถ้าเป็นสมัยที่ผมเป็นเด็ก ๆ ก็ต้องเพลง “เย็นลมว่าว” ของวงสุนทราภรณ์ แต่ถ้าหากเป็นยุคนี้ ผมก็เคยได้ยินเพลงที่ชื่อ “ฤดูร้อน” ของวง PARADOX ซึ่งลูก ๆ มักเปิดฟังในรถ (ทำให้ผมต้องฟังไปด้วย) ทำนอง เสียงร้อง เนื้อหาก็ใช้ได้เลยาะทีเดียวครับ เนื้อเพลงพูดถึงการที่เขาไม่มีสาวไว้เคียงกายเหมือนฤดูร้อนปีก่อน ๆ (เหงาหล่ะสิครับ) หันไปมองป้ายโฆษณาหนังเกาหลี ก็เห็นหนังที่ชื่อ “Once in summer” แหมฤดูร้อนเนี่ย ถูกใช้ทั้งในหนัง ในเพลง จนกระทั่งกีฬาโอลิมปิกเลยครับ 

    หน้าร้อน...ระวังอารมณ์ร้อน

    ในช่วงฤดูร้อนนี้นะครับ นอกจากการพยายามทำร่างกายให้เย็นสบายแล้ว คุณผู้อ่านต้องหัดทำใจให้เย็นตามไปด้วย อย่าไปเดือดตามอุณหภูมิที่สูงปรี้ด เพราะอาจเกิดเหตุทะเลาะเบาะแว้งกับคนรอบข้างได้ เนื่องจากอากาศร้อนนี่แหละครับ เลยทำให้คนเราหงุดหงิด เห็นอะไรไม่ถูกใจบวกกับอากาศที่ร้อนรุ่มอาจจะเกิดเหตุไม่พึงประสงค์ เช่นเหตุการณ์ทะเลาะเบาะแว้งกับสามี (ภรรยา) และลูก ญาติพี่น้อง เจ้านาย หนักหนาสาหัสอาจจะลุกลามกลายเป็นการทำร้ายร่างกาย เพราะเริ่มพูดกันไม่รู้เรื่อง จำเอาไว้เลยนะครับว่าถ้ามีเรื่องทะเลาะกันแล้ว ต้องให้จบที่การด่าทอกันเท่านั้น อย่าให้เลยเถิดถึงขนาดทำร้ายร่างกายกัน เพราะถ้าถึงขั้นลงไม้ลงมือแล้ว กฎหมายไทยไม่ให้ท่านยอมความกันแล้วนะครับ

     อย่างเช่นเหตุการณ์เมื่อปลายกุมภาพันธ์ 2551 ที่เพื่อนรักถกเถียงกันจนถึงขั้นลงไม้ลงมือ ต้องหามส่งโรงพยาบาล เพราะทะเลาะกันเรื่องการเมือง แต่พอได้สติเพราะสร่างเมา ต่างฝ่ายต่างก็ไม่อยากไปโรงพัก (คือจะไม่เอาความเพราะเป็นเพื่อนกันนั่นแหละครับ) แบบนี้ไม่ได้แล้วนะครับเพราะกฎหมายอาญากำหนดโทษในกรณีนี้ไว้ว่า “ผู้ใดทำร้ายผู้อื่นจนเป็นเหตุให้เกิดภยันตรายแก่กายหรือจิตใจของผู้อื่นนั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกายต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 4,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 295)”

     นอกจากนี้เวลาที่คุณผู้อ่านเกิดอาการร้อนรุ่มแล้วทะเลาะเบาะแว้งท่ามกลางธารกำนัลหรือในสถานที่สาธารณะทั้งหลาย ใช่ว่าเรื่องที่คุณทะเลาะกันเป็นเพียงแค่เรื่องส่วนตัว ใครอย่าได้มายุ่งนะครับ เพราะการทะเลาะกันในที่สาธารณะเช่นนี้ถือเป็นการรบกวนสิทธิของคนอื่น โดยคู่กรณีทั้งหมดมีความผิดโทษฐานทะเลาะกันอย่างอื้ออึงในสาธารณสถานปรับไม่เกิน 500 บาทครับ

    หน้าร้อน...ระวังสุนัขดุ 

      อีกเรื่องที่บรรดาท่านเจ้าของสุนัขต้องพึงระมัดระวังคือในช่วงฤดูร้อน มักจะเป็นช่วงเวลาที่น้องสุนัขมักจะหงุดหงิดง่าย (เมื่อเทียบกับฤดูกาลอื่น ๆ) เนื่องจากสุนัขเป็นสัตว์ที่ไม่มีต่อมเหงื่อเพื่อระบายความร้อน แถมยังมีขนปกคลุมตัวทำให้ร้อนกันไปใหญ่ ดังนั้นการระบายความร้อนของสุนัข จึงอาศัยการระบายออกโดยน้ำลายเพียงอย่างเดียวครับ ทำให้สุนัขในฤดูร้อนจึงมีน้ำลายมาก (คุณสาว ๆ กรุณาให้อภัยมันนะครับ หากมันทำน้ำลายยืดน้ำลายหกต่อหน้าคุณ) โดยเฉพาะสุนัขพันธ์ใหญ่และพันธุ์หน้าสั้นแบบนี้น้ำลายยิ่งยืดเลอะเทอะเลยครับ ดังนั้นจากการเลี้ยงสุนัขและสอบถามสัตวแพทย์เขาแนะนำว่าในช่วงฤดูร้อนควรตัดขนน้องหมายิ่งสั้นยิ่งดี รวมทั้งต้องคอยอาบน้ำให้มันเพื่อช่วยลดความร้อนในตัวมันนั่นแหละครับ ที่สำคัญควรเปลี่ยนน้ำดื่มให้สุนัขอย่างน้อยวันละ 2 เวลา ในกรณีวันที่อากาศร้อนจัดกว่าปกติ เจ้าของควรเตรียมน้ำแข็งใส่น้ำให้สุนัขดื่ม ยิ่งร้อนมากเท่าไหร่ ยิ่งต้องเตรียมน้ำให้เย็นมาก ๆ เพื่อลดอุณหภูมิให้สุนัขครับ

      ร่ายยาวถึงการเลี้ยงสุนัขในฤดูร้อน ก็เลยนึกถึงข้อกฎหมายที่คุณต้องระวังก็คือหากคุณเลี้ยงสุนัขเลี้ยงแมวภายในบ้าน แล้วมีคนอื่นจะเข้ามาในบ้านของคุณ คุณต้องไปผูกหรือล่ามโซ่สุนัขไว้ก่อนที่จะเปิดประตูบ้านต้อนรับแขกนะครับ เพราะหน้าที่ผู้เลี้ยงสุนัขตาม พ.ร.บ. ควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า พ.ศ. 2535 คือต้องพยายามป้องกันระมัดระวังไม่ให้สุนัขของเราไปสร้างภัยอันตรายต่อผู้อื่นครับ และหากคุณเผลอเรอปล่อยปละละเลยให้สุนัขทำอันตรายแก่บุคคลหรือทรัพย์สินของบุคคลอื่น ท่านเจ้าของสุนัขต้องรับโทษตาม กฎหมายอาญามาตรา 377 มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 1,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับครับ แถมคุณยังต้องรับผิดชดใช้ตาม กฎหมายแพ่งมาตรา 433 ให้กับคนที่ได้รับความเสียหายจากการที่สุนัขของคุณไปทำอันตรายคนอื่น หรือทรัพย์สินของคนอื่นเขา เห็นไหมครับว่า มีหมาเหมือนมีลูกเลยนะครับ
 
      สงกรานต์...ระวังการใช้รถ
      ในช่วงฤดูร้อนนั้น มีอีกเรื่องหนึ่งที่สำคัญมาก ๆ คือการใช้รถใช้ถนน โดยเฉพาะคุณสาว ๆ ที่เตรียมตัวขับรถไปเที่ยวสงกรานต์ หรือต้องใช้รถใช้ถนนในช่วงนี้ เพราะทั้งอากาศก็ร้อน ไหนต้องระวังคนเล่นสงกรานต์ ไหนต้องระวังคนเมาแล้วขับ ฯลฯ ซึ่งในกรุงเทพฯ หรือเมืองใหญ่ ๆ ก็กำหนดจุดให้เล่นสงกรานต์เป็นเรื่องเป็นราวไม่กี่จุด เพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้รถใช้ถนน เช่นในกรุงเทพฯ ก็กำหนดให้เล่นสงกรานต์ที่ถนนข้าวสาร ถนนโชคชัย 4 ซึ่งคุณผู้อ่านที่ไม่อยากปวดหัวกับการเดินทางหรือการขับรถก็ควรหลีกเลี่ยงการใช้เส้นทางเหล่านี้ แต่หากหลีกเลี่ยงไม่ได้ก็ต้องคำนึงถึงหลักการความปลอดภัย 3 ม. 2 ข. 1 ร. ที่มักจะออกมาบังคับใช้อย่างเข้มงวดในช่วงสงกรานต์ครับ

      กฎ 3 ม 2 ข 1 ร...ในช่วงสงกรานต์
      คุณผู้อ่านครับเนื่องจากในเทศกาลสงกรานต์ของทุกปี ก็มักจะมีผู้เสียชีวิต บาดเจ็บเพราะอุบัติเหตุในการใช้รถใช้ถนนอย่างมากมาย ปีที่ผ่านมาคือสงกรานต์ 2550 (วันที่ 11-17 เมษายน 2550) มีอุบัติเหตุจราจรเกิดขึ้นทั่วประเทศ 4,274 ราย (ปี 2549 เกิดขึ้น 4,197 ราย) มีผู้เสียชีวิต 361 คน (ปี 2549 เสียชีวิต 375 คน) โดยจังหวัดที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดคือขอนแก่น (บ้านเกิดผมเองครับ) เพราะ 7 วัน มีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุจราจรถึง 16 คน อย่างไรก็ตามจะเห็นได้ว่าเจ้าหน้าที่เขาก็พยายามใช้มาตรการเพื่อป้องกันอุบัติเหตุจราจรด้วยกฎ 3 ม. 2 ข. 1 ร. ที่คุณผู้อ่าน Lisa ควรทำความเข้าใจไว้เพื่อจะป้องกันอุบัติเหตุจราจรและไม่ถูกจับปรับดังนี้ครับ

      * ม ที่ 1 เมาไม่ขับ เหตุผลง่าย ๆ ครับ เมาแล้วคุณภาพในการขับรถลดลง ทำให้เขาต้องเข้มงวดว่าหากคุณขับรถในขณะเมาสุรามีโทษจำคุกไม่เกิน 3 เดือน ปรับตั้งแต่ 2,000 - 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และต้องบำเพ็ญประโยชน์ รวมทั้งถูกควบคุมความประพฤติอีกด้วย

      * ม ที่ 2 สวมหมวกนิรภัย เพราะอุบัติเหตุจราจรที่เกิดขึ้นนั้น เกิดกับรถจักรยานยนต์ถึงร้อยละ 80 ซึ่งแม้ว่าหมวกนิรภัยไม่ใช่หมวกป้องกันอุบัติเหตุ แต่สามารถลดความรุนแรงของอุบัติเหตุได้ ดังนั้นหากผู้ขับขี่รถจักรยานยนต์ / ผู้โดยสารรถดังกล่าวไม่สวมหมวกนิรภัย มีโทษปรับไม่เกิน 500 บาท

      * ม ที่ 3 มอเตอร์ไซค์ปลอดภัย เนื่องจากอุบัติเหตุส่วนใหญ่เกิดขึ้นกับรถมอเตอร์ไซค์นั้นนอกจากสาเหตุอื่น ๆ แล้ว มักจะพบว่าสภาพของรถมอเตอร์ไซค์ที่มีความบกพร่อง เช่นบกพร่องในระบบห้ามล้อ ไฟไม่ส่องสว่าง หรือมีการดัดแปลงสภาพรถมาใช้ขับขี่บนท้องถนน มีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท

     * ข ที่ 1 ใบขับขี่ สำคัญนะครับใบนี้ เพราะสาเหตุอุบัติเหตุจราจรสาเหตุหนึ่งที่สำคัญคือผู้ขับขี่ไม่มีความรู้เรื่องการขับขี่ปลอดภัย ไม่เคยผ่านการฝึกอบรมที่ถูกต้องมาเลย ดังนั้น หากขับขี่รถโดยไม่มีใบอนุญาตขับขี่ มีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาท

     * ข ที่ 2 รัดเข็มขัดนิรภัย หลายคนอาจจะสงสัยว่าเข็มขัดนิรภัยสำคัญอย่างไร ก็เพราะว่าเมื่อรถเคลื่อนที่ไปด้วยความเร็วเท่าใด ผู้ที่อยู่ในรถก็จะเคลื่อนที่ไปด้วยความเร็วเท่ากับรถ ดังนั้น เมื่อเกิดอุบัติเหตุจะทำให้ผู้ที่อยู่ในรถกระแทกกับตัวรถ อวัยวะภายในร่างกายจะกระแทกกัน หรืออาจจะกระเด็นหลุดออกมาจากรถได้ (เห็นภาพไหมครับ) ดังนั้นการรัดเข็มขัดนิรภัยแม้จะไม่สามารถป้องกันอุบัติเหตุได้ แต่สามารถช่วยลดความรุนแรงจากการบาดเจ็บถึงร้อยละ 40 – 50 ครับ เมื่อมีเหตุผลที่ดีเช่นนี้ หากท่านขับรถไม่คาดเข็มนิรภัย หรือไม่จัดให้คนโดยสารซึ่งนั่งตอนหน้าแถวเดียวกับผู้ขับขี่ให้รัดเข็มขัดนิรภัยด้วยละก็ย่อมต้องถูกโทษปรับไม่เกิน 500 บาท

     * 1 ร ขับรถเร็ว เนื่องจากการขับขี่รถด้วยความเร็วสูงทำให้ความสามารถในการทรงตัวของรถน้อยลง ระยะเวลาในการตัดสินใจก็จะน้อยลงตามไปด้วย และความรุนแรงของอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นจะสัมพันธ์กับความเร็วของรถ เพราะจากสถิติมีอุบัติเหตุจราจรที่เกิดขึ้นเพราะการขับขี่รถเร็วจะสูงถึงร้อยละ 24 ดังนั้น เพื่อป้องกันอุบัติเหตุจราจร หากท่านขับรถเร็วเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดมีโทษปรับไม่เกิน 1,000 บาทครับ

      เหล่านี้เป็นเพียงแค่มาตรการขั้นพื้นฐานนะครับ เพราะปัจจุบันเขามีระบบจัดเก็บข้อมูลการทำผิดทางจราจรของผู้ใช้รถใช้ถนนแล้ว ดังนั้น หากท่านกระทำทำความผิดเดิมซ้ำ ๆ บางครั้งโทษอาจถึงขั้นระงับ หรือยึดใบขับขี่ไม่ให้ใช้รถใช้ถนนเลยนะครับ ดังนั้นในช่วงเทศกาลสงกรานต์ท่านต้องระมัดระวังเพิ่มหลายเท่าตัวด้วยเพื่อความปลอดภัย
      ไม่ว่าคุณจะเป็นคนที่ให้ความสำคัญกับฤดูร้อน วันพักร้อน หรือการออกเดินทางท่องเที่ยวในช่วงเทศกาลสงกรานต์หรือไม่ก็ตาม สงกรานต์ก็ต้องกระทบคุณแน่นอนครับ อย่างน้อยที่สุดคุณก็มีวันหยุดในช่วงนี้ให้ใช้สอยได้ตามความต้องการ และไม่ว่าคุณจะใช้วันหยุดสงกรานต์ทำอะไรก็ตาม ขอให้ใช้สติและข้อกฎหมายเป็นหลักนะครับ
 

         @@@@@@@@@@@@@@@@@@

สัญญาจ้างทำของ...จ้างต่อเติมบ้าน (Lisa ฉ.17/2551)
โดย อ.ประมาณ เลืองวัฒนะวณิช
น.บ. , น.บ.ท. , น.ม. (กฎหมายมหาชน)

     ปลายเดือนมีนาคม 2551 มีข่าวที่ดารานักร้องสาวสุดเซ็กซี่แคทลียา อิงลิช แพ้คดีในศาลชั้นต้น โดยเธอตกเป็นจำเลยในข้อหาผิดสัญญาตกแต่งเพิ่มเติมอาคาร (ทาวน์เฮาส์) เนื่องจากน้องแคทเธอถูกฟ้องว่าไม่ยอมจ่ายเงินค่างวดครั้งสุดท้าย แต่เธอก็มีเหตุผลนะครับ เพราะเธอบอกว่าผู้รับจ้างนั้นไม่สามารถก่อสร้างทาวเฮ้าส์ให้เสร็จตามที่กำหนดไว้ในสัญญา แต่เอะทำไมเธอถึงแพ้คดี เป็นเพราะอะไรหนอผู้ซื้อซึ่งซื้อบ้าน แต่ไม่ได้บ้านในแบบที่ต้องการ ฟังดูเผิน ๆ แล้วสมควรจะชนะคดี แต่กลับแพ้คดี เป็นเพราะอะไร และเกี่ยวกับข้อกฎหมายใดบ้าง ผมจะพูดคุยกับคุณผู้อ่านในคอลัมน์   woman & law ของ Lisa ฉบับนี้ครับ

     คดีของ...น้องแคทลียา
     เรื่องของน้องแคทมันก็มีอยู่ว่า (เล่าเหมือนนิทานไหมครับ) เมื่อประมาณต้นปี 2546 น้องแคทเธอได้ทำสัญญาซื้อขายทาวน์เฮาส์ 4 ชั้น ในโครงการปาร์คแลนด์ ย่าน ซ.เอกมัย 12 แขวงวัฒนา เขตพระโขนง กทม. โดยในสัญญาระบุว่า น้องแคทสามารถตกแต่งเพิ่มเติมอาคารได้โดยมีคู่กรณีเป็นผู้ดำเนินการ แต่เมื่อคู่กรณีก่อสร้างอาคารแล้วเสร็จ น้องแคทเธอกลับไม่ยอมชำระค่าจ้างที่ค้างอีก 1.6 ล้านบาท จึงนำมาสู่การฟ้องร้องของคู่กรณีที่ยื่นฟ้อง เมื่อวันที่ 16 พ.ค. 2550
  
     ฝั่งของน้องแคทเมื่อเธอตกเป็นจำเลย (ไม่ใช่จำเลยรักนะครับ) เธอก็ให้การต่อศาลโดยกล่าวปฏิเสธและต่อสู้ว่าคู่กรณีไม่สามารถก่อสร้างให้แล้วเสร็จตามกำหนดจึงต้องขยายเวลาออกไปและไม่สามารถเข้าอยู่อาศัยได้ จนต้องจ้างผู้รับเหมารายอื่นมาก่อสร้างเพิ่มเติม รวมเป็นเงิน 3 ล้านบาท การฟ้องของโจทก์จึงไม่ได้มีมูลหนี้ต่อกันแล้วค่ะศาล

     เมื่อศาลสอบคำให้การพยานบุคคลและพยานหลักฐานต่าง ๆ ของทั้งสองฝ่ายแล้วเห็นว่า โจทก์-จำเลยทำสัญญาซื้อทาวน์เฮาส์กันแล้ว ซึ่งจำเลยคือน้องแคทเอง เธอก็ยอมรับในข้อเท็จจริงด้วยว่า โจทก์คือคู่กรณีของน้องแคทก็เข้าไปก่อสร้างตกแต่งอาคารตามสัญญาบางส่วน น้องแคทจึงต้องรับผิดต่อคูกรณีเป็นเงินจำนวน 300,000 บาท ตามมูลค่างานที่ได้ทำให้น้องแคทไปแล้ว พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 นับตั้งแต่วันฟ้อง จนกว่าจะชำระเสร็จ

     ส่วนคุณผู้อ่าน Lisa จะหยิบยกเป็นอุทาหรณ์ก็คือเรื่องของการทำสัญญาซื้อขายบ้านซึ่งมันมีสัญญากำกับอยู่แล้วครับ แต่สิ่งที่ผมเห็นเป็นปัญหามาโดยตลอดของการทำหน้าที่เป็นทนายของผมก็คือเรื่องของการจ้างผู้รับเหมามาต่อเติมบ้าน ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับกฎหมายว่าด้วยสัญญาจ้างทำของ โดยผมคิดว่าคุณผู้อ่านน่าจะได้รับทราบไว้ เผื่อต้องใช้ปกป้องตัวเองต่อไปครับ
สัญญาจ้างทำของ...คืออะไร

     สัญญาจ้างทำของเป็นเอกเทศสัญญาที่มุ่งเน้นที่ฝีมือและผลสำเร็จของงานที่จ้างเป็นสิ่งสำคัญสุดครับ โดย กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 587 ให้ความหมายของสัญญาจ้างทำของว่า “อันว่าจ้างทำของนั้น คือสัญญาซึ่งบุคคลหนึ่งเรียกว่า ผู้รับจ้าง ตกลงรับจะทำการงานสิ่งใดสิ่งหนึ่งจนสำเร็จให้แก่บุคคลอีกคนหนึ่งเรียกว่า ผู้ว่าจ้าง และผู้ว่าจ้างตกลงจะให้สินจ้างเพื่อผลสำเร็จแห่งการที่ทำนั้น” 

     ลักษณะพิเศษ...ของสัญญาจ้างทำของ

     ตามกฎหมายการเกิดขึ้นของสัญญาจ้างทำของแม้ไม่มีหลักฐานใด ๆ ก็สามารถฟ้องร้องกันได้ หรือแม้จะมีหลักฐานกันเป็นหนังสือ แต่มีคำสั่งเปลี่ยนแปลงภายหลัง ก็ยังสามารถสืบหักล้างหลักฐานอันเป็นหนังสือนั้นก็อาจทำได้นะครับ (ฎีกา 2186/2507) หรือการทำสัญญาตั้งตัวแทนไปทำสัญญาจ้างทำของก็ไม่ต้องทำเป็นหนังสือเช่นกันครับเรียกว่าไม่มีแบบตายตัว

     นอกจากนี้เวลาที่คุณจ้างใครทำของให้คุณ เช่นต่อเติมบ้าน จัดสวน สร้างสวนหย่อม ฯลฯ คุณมีสิทธิตาม กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 592 ที่ว่า “ผู้รับจ้างต้องยอมให้ผู้ว่าจ้างหรือตัวแทนของผู้ว่าจ้างตรวจตราการงานได้ตลอดเวลาที่ทำอยู่นั้น” ซึ่งหมายถึง ผู้ว่าจ้าง มีสิทธิฯ เข้าไปตรวจตราฯ เพื่อประโยชน์ในการตักเตือนให้ผู้รับจ้างทำงานให้ถูกต้อง เรื่องนี้คุณต้องใช้ศิลปะพอดูทีเดียวนะครับ ต้องไม่แข็งหรืออ่อนเกินไปในการตรวจงาน เพราะหากคุณไปจิกหัวสั่งเขา หรืออ่อนข้อยอมเขาไปหมด รับรองได้ว่าคุณไม่ได้สิ่งของตามคุณภาพที่คุณต้องการแน่นอนครับ

     ไม่สมบูรณ์...ไม่ตรวจรับงาน

      พูดคุยมาถึงตรงนี้ คุณผู้อ่านหลาย ๆ ท่านอาจจะตั้งคำถามกับผมว่า “แหมอาจารย์ประมาณ ผู้ว่าจ้างต้องใช้ศิลปะไม่แข็งไม่อ่อนได้หรือค่ะ เพราะบางทีดิฉันลมแทบจับ เมื่อเห็นวัสดุที่เขาใช้ทำงาน...”
      ใจเย็น ๆ ครับ กฎหมายก็มีทางออกให้ท่านตาม กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 594 โดยมีหลักว่า ถ้ามีงานบกพร่อง ผู้ว่าจ้างจะใช้สิทธิบอกกล่าวให้ผู้รับจ้างแก้ไขข้อบกพร่องก่อนก็ได้ โดยกำหนดเวลาอันควรให้ทำ ถ้าผู้รับจ้างไม่ทำก็ให้บุคคลภายนอกทำได้ โดยผู้รับจ้างจะต้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย และความเสียหายที่เกิดขึ้น ซึ่งการทำงานบกพร่องหรือฝ่าฝืนสัญญานั้นต้องเกิดจากความผิดของผู้รับจ้างเองด้วยนะครับ

       รับต่อเติมบ้าน...แล้วจ่ายงานต่อ

       บางคนอาจจะเคยพบเจอปัญหาที่ว่าจ้างคนมาต่อเติมบ้าน เช่นสร้างห้องครัว ห้องแม่บ้าน ทำห้องน้ำเพิ่ม แต่ปรากฏว่ามีหลายกลุ่มคนมากที่เข้ามารับช่วงต่อจากผู้รับจ้างของคุณ (จนทำให้คุณหวั่นไหว ว่าบ้านตูจะออกมาหลากหลายสไตล์ไหมหนอ?) เรียนอย่างนี้นะครับว่า เป็นสิทธิของผู้รับจ้างเขาครับที่จะสามารถแบ่งงานที่รับมาบางส่วน หรือทั้งหมดแก่ผู้รับจ้างช่วงได้ โดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากคุณ (ซึ่งแตกต่างจากสัญญาจ้างแรงงาน) แต่เขาจะต้องรับผิดชอบงานอันเกิดจากการกระทำผู้รับจ้างช่วงนั้นด้วยนะครับ อย่างไรก็ตามอาจมีข้อตกลงยกเว้นการจ่ายงานต่อก็ได้ตาม กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 607 คือ ห้ามว่าจ้างงานช่วงต่อให้บุคคลอื่น โดยเมื่อรับจ้างงานแล้วก็ต้องรับทำงานนั้นตามสัญญาจนเสร็จ

      อย่างไรก็ตาม แม้จะมีข้อตกลงกันไว้ แต่เมื่อคุณทราบว่ามีการรับจ้างช่วง คุณกลับไม่ได้ทักท้วง ไม่ว่ากล่าว ไม่เลิกสัญญา คุณก็ไม่สามารถยกขึ้นเป็นข้อต่อสู้ทางศาลได้นะครับ ต้องจ่ายสินจ้าง และไม่อาจเรียกค่าสินไหมทดแทนความเสียหายต่าง ๆ นา ๆ ได้ ดังนั้น ถ้าไม่พอใจอะไรให้รีบทักท้วงก่อนเลยนะครับ
จ้างต่อเติมบ้าน...แล้วชำรุด

      ปัญหาที่หลาย ๆ คนพบก็คือหลังจากที่ตรวจรับบ้านมาแล้ว กลับพบปัญหา เช่น เพดานร้าว ผนังบ้านกะเทาะ พื้นทรุด ระบบน้ำรั่วซึม ฯลฯ แบบนี้ กม.ก็ให้ผู้รับจ้างจะต้องรับผิดในความชำรุดบกพร่อง ตาม กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 600 ที่ว่า “ถ้ามิได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่นในสัญญาไซร้ ท่านว่า ผู้รับจ้างจะต้องรับผิดเพื่อการที่ทำชำรุดบกพร่อง เพียงแต่ที่ปรากฏขึ้นภายใน 1 ปี นับแต่วันส่งมอบ หรือที่ปรากฏขึ้นภายใน 5 ปี ถ้าการที่ทำนั้นเป็นสิ่งปลูกสร้างกับพื้นดิน นอกจากเรือนโรงทำด้วยเครื่องไม้ แต่ข้อจำกัดนี้ท่านมิให้ใช้บังคับเมื่อปรากฏว่าผู้รับจ้างได้ปิดบังความชำรุดบกพร่องนั้น”

      นั่นก็คือผู้รับจ้างจะต้องรับผิดฯ ภายใน 1 ปี นับแต่ส่งมอบสำหรับจ้างทำของทั่วไป และภายใน 5 ปี สำหรับสิ่งปลูกสร้างกับพื้นดิน ซึ่งคุณต้องฟ้องให้คู่กรณีรับผิดชอบหลังจากพบเห็นความชำรุดบกพร่องนั้นตามระยะเวลาข้างต้น ยกเว้นแต่ว่าถ้าผู้รับเหมาพยายามปกปิดความชำรุดนั้น แบบนี้ฟ้องเรียกค่าเสียหายแบบไม่จำกัดระยะเวลาได้เลยครับ

      ปกติแล้ว ผู้รับจ้างจะต้องรับผิดในชำรุดบกพร่อง แต่ก็มีข้อยกเว้นคือ ความชำรุดนั้นเกิดจากสัมภาระ (วัสดุอุปกรณ์) ที่ผู้ว่าจ้างเป็นผู้จัดหาหรือผู้ว่าจ้างระบุ ออกคำสั่งให้ใช้วัสดุนั้น ( กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 591) เว้นแต่ผู้รับจ้างรู้อยู่แล้วว่าวัสดุอุปกรณ์นั้นไม่เหมาะสม หรือคำสั่งไม่ถูกต้อง แล้วผู้รับจ้างไม่แจ้งเตือนผู้ว่าจ้าง อันนี้ ผู้รับจ้างก็ไม่สามารถปฏิเสธความชำรุดบกพร่องนั้นได้ หรือกรณีที่ผู้ว่าจ้างยอมรับงานที่ชำรุดบกพร่องนั้น โดยไม่ได้อิดเอื้อน (กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา 598) แบบนี้ผู้รับจ้างก็ไม่ต้องรับผิดชอบ ยกเว้นแต่ ความชำรุดบกพร่องนั้นมีอยู่ก่อนแล้ว แต่ไม่สามารถพบได้ในขณะส่งมอบหรือผู้รับจ้างได้ปิดบังเอาไว้ ผู้ว่าจ้างก็สามารถฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากเหตุชำรุดพกพร่องดังกล่าวได้ครับ

      จ้างต่อเติมบ้าน...แล้วล่าช้า
      อีกปัญหาหนึ่งที่พบเห็นบ่อยครั้ง คือทำงานเท่าไหร่ก็ไม่เสร็จเสียที บางท่านรอจะใช้บ้านที่ต่อเติมเป็นเรือนหอ ทำไปทำมาลูกคนแรกคลอดแล้วบ้านที่ต่อเติมก็ยังไม่เสร็จเลยครับ แบบนี้ กม.แพ่งและพาณิชย์มาตรา ม.596 ระบุว่า “ถ้าผู้รับจ้างส่งมอบการที่ทำไม่ทันเวลาที่ได้กำหนดในสัญญาก็ดี หรือถ้าไม่ได้กำหนดเวลาไว้ในสัญญาเมื่อล่วงพ้นเวลาอันควรแก่เหตุก็ดี ผู้ว่าจ้างชอบที่จะได้ลดสินจ้างลง หรือถ้าสาระสำคัญแห่งสัญญาอยู่ที่เวลา ก็ชอบที่จะเลิกสัญญาได้” จำเอาไว้ว่า เวลาที่คุณบอกเลิกสัญญากับผู้รับเหมาเพราะเขาทำงานไม่เสร็จตามเวลา อย่าให้เขาปฏิบัติงานต่อไปนะครับ เพราะจะถือว่าคุณไม่ได้ถือเอาระยะเวลาก่อสร้างเป็นเงื่อนไขสำคัญ

       บางกรณีการส่งมอบงานชักช้า ไม่ทำให้ผู้รับจ้างถูกลดสินจ้าง (ค่าจ้าง) หรือเลิกสัญญา เช่น ผู้ว่าจ้างมีคำสั่งให้รื้อแก้ไข วัสดุอุปกรณ์ที่ผู้ว่าจ้างจัดหาไม่ดี ฯลฯ ทำให้งานต้องล่าช้าออกไป หรือผู้ว่าจ้างรับมอบงานโดยไม่ได้อิดเอื้อน ตาม ม.597 (ตรวจรับงาน ทั้ง ๆ ที่ส่งงานล่าช้า) ผู้รับจ้างก็ไม่ต้องรับผิดที่ส่งมอบงานล่าช้า ไม่ว่าจะเป็นการลดสินจ้างหรือการบอกเลิกสัญญาครับ
      จริง ๆ แล้ว การจ้างต่อเติมบ้านมีรายละเอียดปลีกย่อยอีกเยอะครับ ฉบับนี้ผมคัดเอามาแต่เรื่องที่เรามักจะพบเจอกันอยู่บ่อย ๆ เพื่อให้คุณผู้อ่าน Lisa นำไปแก้ไขเมื่อเจอปัญหาแบบนี้ พบกันใหม่ฉบับหน้าครับ
@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@